جواب: پرندگان دارای کیسههای هوایی (Air sacs) هستند که حفره بدنشان را پر از هوا میکند. این یعنی برای باز کردن فضا و دیدن ارگانها، نیازی به اینسافلاسیون (Insufflation - یعنی باد کردن حفره با گاز) نداریم؛ در نتیجه هزینه و پیچیدگی فنی کار به شدت پایین میآید. تاریخچهاش هم جالب است: اول بار در دهه ۱۹۷۰ میلادی برای تعیین جنسیت طوطیها استفاده شد، چون بسیاری از طوطیها تکشکل جنسی (Sexually monomorphic) هستند (یعنی نر و ماده از نظر ظاهر بیرونی قابل تشخیص نیستند) و با آندوسکوپ مستقیماً گنادها (Gonads) را که بین ریه و کلیه قرار دارند میدیدند.
📌 ارجاع به متن اصلی:
“the unique avian anatomy, with its air-filled body cavities, made birds an ideal candidate for endoscopy. Insufflation is not required, reducing the costs and technical difficulty involved.”
جواب: آندوسکوپهای مدرن از یک سری میلههای شیشهای (Glass rods) که توسط فضاهای هوایی کوچک از هم جدا شدهاند، استفاده میکنند که به سیستم هاپکینز (Hopkins’ system) معروف است (میتونی تصویر شکل 6.1 رو ببینی). این سیستم نسبت به لنزهای محدب قدیمی، عبور نور (Light transmission)، وضوح تصویر (Resolution)، بزرگنمایی (Magnification) و میدان دید (Field of view) خیلی بهتری دارد.
📌 ارجاع به متن اصلی:
“Most practitioners use a 2.7mm rigid endoscope with a 30° oblique view. This allows a much wider field of view than the more common 0° scopes. 1.9mm endoscopes are available for smaller patients (< 100g), but the loss of optical detail limits their use.”
جواب: بیایید جزءبهجزء پیش بریم (همگی رو میتونی در شکل 6.3 (a تا d) ببینی):
جواب: آندوسکوپهای سخت بسیار شکننده هستند. این بخش پر از نکات تستی است:
📌 ارجاع به متن اصلی:
“The appearance of a crescent on part of the image indicates that the shaft is in imminent danger of being over-flexed.”
برای تمیز کردن لنزها از الکل ۷۰ درصد استفاده کنید.
استریل (Sterilisation/Disinfection):
📌 ارجاع به متن اصلی:
“After autoclaving, allow the telescope to slowly cool to room temperature - abrupt temperature changes may cause the glass rods to fracture.”
جواب: بهترین حالت، گرفتگی تپانچه (Pistol-grip) است که در شکل 6.4 نشون داده شده. دست غیرمسلط (دست پایین) محور را نگه میدارد و وزن تلسکوپ و دوربین روی آن است، در حالی که دست مسلط (دست بالا) بدنه تلسکوپ را مانند قبضه تپانچه میگیرد تا وقتی نیاز به استفاده از ابزار داشتید، دستتان آزاد باشد و بتوانید ابزار را از کانال عبور دهید. این حالت مانع از خستگی و پیچش کمر و گردن اپراتور در طولانیمدت میشود.
جواب: این یک ترفند طلایی دارد که خیلی از دامپزشکان تازهکار رعایت نمیکنند:
📌 ارجاع به متن اصلی:
“If the cups do not cut through the tissue cleanly a short sharp tug is used to collect the sample, rather than dragging the organ away from its normal position.”
جواب: ۶ رویکرد اصلی داریم که در آزمون حتماً باید نام و کاربرد هرکدام را دقیقاً بدانید:
۱. رویکرد نایی (Tracheal approach): - برای بررسی نای (Trachea) و سیرینکس (Syrinx) به دنبال جسم خارجی، پلاکهای دیفتری یا تنگیها. - بیمار حتماً باید لوله نای (Intubate) و بیهوشی عمیق داشته باشد. گردن باید کاملاً کشیده و صاف باشد. - نکته مهم: غضروف نای پرندگان حلقه کامل (Complete cartilage ring) است، پس از داخل قابل کشش نیست و راههای هوایی به سمت سیرینکس باریک میشوند (شکل 6.5 و 6.6).
۲. رویکرد سیلومیک از پهلو (Coelomic approach - استاندارد و مهمترین): - بیمار به خوابیده به پهلوی راست (Right lateral recumbency) قرار میگیرد (شکل 6.7). برش عمودی ۴ میلیمتری روی پوست، جایی که عضله فلکسور کورا مدیالیس (Flexor crura medialis) از روی دنده دمی (Caudal rib) عبور میکند. - بعد از ورود، تههای هماتوستات را داخل کیسه هوایی توراسیک دمی (Caudal thoracic air sac) حس میکنید (صدای Pop). - لندمارکهای آناتومیکی که میبینید: - سمت چپ = کیسه هوایی توراسیک جمجمهای (Cranial thoracic)؛ سمت راست = کیسه هوایی شکمی (Abdominal). - در کیسه هوایی شکمی: کلیه (Kidney)، غده آدرنال (Adrenal)، گناد (Gonad) و مجراهای تناسلی قابل مشاهده هستند (شکل 6.9 و 6.10). طحال (Spleen) و سنگدان (Proventriculus) در بخش شکمی قرار دارند. - در کیسه هوایی توراسیک جمجمهای: کبد (Liver)، سنگدان و جلوتر قلب (Heart) دیده میشوند.
۳. رویکرد سیلومیک شکمی-خط وسط (Ventral coelomic approach): - برای دسترسی به کبد برای بیوپسی. پرنده به پشت خوابیده، برش میانی ۲-۳ میلیمتر پشت جناغ، روی Linea alba. لوب راست کبد بزرگتر است و راحتتر دیده میشود.
۴. رویکرد کوآنایی (Choanal approach): - برای دیدن سوراخهای داخلی بینی (Internal nares) و توربیناتهای بینی (Nasal turbinates). سالین را از سوراخ خارجی بینی (External nares) میدهیم تا اجسام خارجی شسته شوند یا حداقل وارد میدان دید گردند. بیمار حتماً باید لوله نای داشته باشد.
۵. رویکرد کلواکایی (Cloacal approach): - برای دیدن ۳ بخش کلواکا، دهانههای حالب (Ureteral openings)، دهانه مجرای تخمبر (Oviduct) یا مجرای اسپرمبر (Ductus deferens) و در پرندگان جوان، بورس کلواکایی (Cloacal bursa). کلواک را با سالین گرم (Warmed saline) باد میکنیم (مانند بادکنک) تا دیوارهها باز شوند. دقت کنید هر از گاهی سالین را تخلیه کنید تا به روده بزرگ فشار نیاورد.
۶. رویکرد دستگاه گوارش فوقانی (Upper GI tract): - برای دیدن مری (Oesophagus) و چینهدان (Crop). برای دیدن سنگدان و پیشمعدۀ (Proventriculus) واقعی، معمولاً نیاز به اینگلوویوتومی (Ingluviotomy - بریدن دیواره چینهدان) دارید. پس از عمل، چینهدان را با بخیه دوطرفه (Two-layer closure) میبندیم.