گربهها برخلاف سگها، شکارچیهای جمعگرا (social) اما تکنفره (solitary) هستند. یعنی با هم زندگی میکنند اما تنها شکار میکنند. شبزی (nocturnal)، قلمروطلب (territorial) و نیمهدرختی (semiarboreal) هستند و عاشق خوابیدن (روزی ۱۶ تا ۱۸ ساعت!).
الف) زبان بدن آرامش (Relaxed): - به پهلو دراز میکشد یا مینشیند و دمش به آرامی حرکت میکند. - هنگام راه رفتن، دم را آویزان نگه میدارد. - روی سطوح نرم شیر میزند (kneading) (همان ورز دادن با پنجه). - به انسان یا حیوان غیرتهدیدکننده نزدیک شده و پیشانی یا گونه میمالد (bunting) (این کار مشخصهگذاری با فرمون است). - خرخر کردن (purring) نشانه رضایت است.
📖 ارجاع به متن اصلی (Page 1 - Table 4.1): “Lying on one side or sitting while its tail moves slowly… Rubbing (bunting) against humans or other animals. Purring.”
ب) زبان بدن برانگیختگی و پرخاشگری (Agitation & Aggression): - حالت تهاجمی (Aggressive): نوک پا راه میرود، سرش را پایین میگیرد. موهای پشتش سیخ میشود (piloerection)، گوشها را به عقب میکشد و نگاهش را خیره میکند. - حالت تدافعی-ترس (Fear): سعی میکند پنهان شود، کمرش را قوس میدهد، گوشها را کاملاً صاف میکند، آب دهانش میرود و تف میاندازد (spitting).
ج) هشدار درباره شکم (Abdomen Exposure): گربه ممکن است به پهلو بخوابد و شکمش را نشان دهد! این یک تله (lure) برای بازی پرخاشگرانه یا تعیین جایگاه اجتماعی است. اگر دست ببری، حتماً خط و خش یا گاز میگیری.
⚠️ نکته ایمنی از متن (Page 1): “Efforts to pet a strange cat’s abdomen should be avoided even if the cat seems to be inviting it.”
خطرات اصلی: ۱. گاز گرفتن (Bites): در پرسنل دامپزشکی، گازگرفتگی توسط گربه شایعتر از سگ است! گربه سریع گاز میگیرد و ول میکند، اما زخمها عمیق و سوراخکننده (deep penetrating) هستند و به مفاصل، تاندونها و استخوانها آسیب میرسانند و میتوانند موجب ناتوانی دائمی دست شوند.
📖 متن اصلی (Page 2): “Cat bites are more common in veterinarians and veterinary technicians than dog bites… Permanent disabilities of the hand can result from cat bites.”
راهکارهای ایمنی (Handler Safety): - لباس: حتماً روپوش یا کت آستینبلند (long sleeves) بپوشید. - حداقل مهار (Minimal Restraint): بهترین روش مهار، کمترین مقدار مهار برای انجام کار است، چون گربهها فوقالعاده چابک هستند. - بازی نکنید! هرگز با دست خودتان با گربه به عنوان طعمه بازی نکنید. بهتر است از چوب و نخ (fishing play) استفاده کنید.
طبق جدول ۴.۳ کتاب، این بیماریها منتقل میشوند. دقت کن که خطر آسیب فیزیکی (physical injury) خیلی بیشتر از بیماریهای واگیر است (تا ۸۰٪ زخم گازگرفتگی عفونی میشوند!).
| بیماری (Disease) | عامل (Agent) | راه انتقال | نکات کلیدی برای آزمون |
|---|---|---|---|
| بیماری خراش گربه (Cat Scratch Disease) | Bartonella henselae | خراش مستقیم | در گربههای جوان شایع است. معمولاً خفیف و با بزرگ شدن غدد لنفاوی همراه است. (گروه خطر ۲) |
| کرم حلقوی (Ringworm) | Microsporum canis | تماس مستقیم یا با وسایل آلوده (fomites) | شایعترین بیماری مشترک (zoonotic) از گربه است. اکثر گربهها ناقل هستند. (گروه خطر ۲) |
| مهاجرت لاروی احشایی (Visceral larvae migrans) | Toxocara cati | مدفوع-دهانی (خاک یا مدفوع) | اکثر بچهگربهها آلوده هستند. باعث درد شکم و التهاب کبد در انسان میشود. (گروه خطر ۲) |
| توکسوپلاسموز (Toxoplasmosis) | Toxoplasma gondii | مدفوع-دهانی | در بزرگسالان خفیف است، اما برای زنان باردار و جنین بسیار خطرناک است. حدود ۳۰٪ گربههای آزاد در فضای باز ناقل هستند. (گروه خطر ۲) |
| اکینوکوکوزیس (Echinococcus) | Echinococcus multilocularis | مدفوع-دهانی | در گربههایی که در ایالتهای شمالی آمریکا جوندگان وحشی میخورند دیده میشود. باعث کیست ریه و تنگی نفس میشود. (گروه خطر ۴) |
📖 متن اصلی (Page 4 - Table 4.3): “Ringworm is the most common zoonotic disease acquired from cats… Approximately 30% of cats allowed outdoors have carried toxoplasmosis.”
برای اینکه گربه دستی و بیخطر شود، باید در زمان دقیقی به انسان و حیوانات دیگر معرفی شود:
📖 متن اصلی (Page 3): “Kittens should be socialized to other animals and humans outside the immediate family during the sensitive period for cats of 2 to 7 weeks of age. Intercat socialization is particularly important during 9 to 14 weeks of age. Adult social maturity occurs by 36 to 48 months of age.”
⚠️ نکته مهم قبل از اجتماعیسازی: بچهگربه باید ۱۰ روز قبل از واکسنهای روتینش را گرفته باشد و از نظر FeLV و FIV منفی باشد. اگر از پناهگاه آورده شده، ۲ هفته در خانه جدید قرنطینه شود.
روش مرحلهای (Procedural Steps 4.2): ۱. اگر گربه در حالت تدافعی است ولی حمله نمیکند، یک حلقه از قلادهلغزنده (slip leash) را روی سرش بیندازید تا کنترل کنید. ۲. سپس یا نوازشش کنید و بردارید، یا اگر لازم است در حوله بپیچیدش (kitty burrito) یا از مهار شیمیایی استفاده کنید. ۳. برای گربههای ستیزهجو (Fractious) که در قفس حمله میکنند، از چوب مهار (capture pole)، تور (nets) یا قلابهای مخصوص (cat tongs) استفاده کنید. (تصویر ۴.۱۸ را ببینید). ۴. برای گربههای وحشی (Feral)، بهترین راه تلههای قفس انسانی (humane cage traps) است و بعد در قفس فشاری (squeeze cage) برای مهار شیمیایی قرار میگیرند. (تصویر ۴.۱۹).
📖 متن اصلی (Page 7): “Fractious cats that will attack when capture is attempted in a cage should be entrapped by a capture pole, cat tongs, nets, or a cat loop on a flexible rod.”
الف) حمل در آغوش (Carrying - Procedural Steps 4.4): - ابتدا قلادهلغزنده را بزنید و با کشیدن آن، سر را کنترل کنید (تصویر ۴.۲). - کف دست راست را زیر سینه گربه بگذارید و انگشت اشاره را بین پاهای جلویی قرار دهید (تصویر ۴.۳). - دست چپ روی پشت گردن قرار میگیرد. در صورت لزوم، از گرفتن پوست پشت گردن (scruffing) استفاده کنید.
ب) قرار دادن در کریر (Inserting into Crate - Steps 4.5): - اگر داوطلبانه نرفت، از در بالایی (top opening) گربه را اول کپل (rump first) داخل کنید (تصویر ۴.۴). - دستتان را روی گردن نگه دارید و در را ببندید.
ج) خارج کردن از کریر (Removal - Steps 4.6): - حتماً در یک اتاق بسته انجام شود. در بالایی را به آرامی باز کنید (تصویر ۴.۵). - اگر عصبانی است، با یک دست پوست گردن را بگیرید و با حوله رویش را بپوشانید. هرگز گربه را از کریر تکان ندهید یا نترسانید.
د) قرار دادن در قفس (Cage - Steps 4.7): - گربه را اول سر (headfirst) داخل قفس کنید، قلاده را درآورید، و قبل از اینکه دستتان را کاملاً خارج کنید، در قفس را ببندید تا فرار نکند.
۱. خونگیری از ورید سفالیک (Cephalic - Steps 4.17 - تصویر ۴.۸): گربه به حالت نشسته یا جناغی. دستی که مهار میکند، آرنج خارجی را میگیرد، شست را روی جلوی آرنج میگذارد و پوست را به سمت بیرون میکشد تا ورید انسداد (occlude) و کشیده شود.
۲. خونگیری از ورید صافن داخلی (Medial Saphenous - Steps 4.18): گربه به پهلو خوابیده. دستیار پای پایینی را میگیرد و دراز میکند. پای بالایی را خم میکند تا سطح داخلی ساق پا مشخص شود. پاشنه دست روی پای بالایی، ورید رانی را در نزدیکی کشاله ران میبندد تا خون جمع شود.
۳. خونگیری از ورید گردن (Jugular - Steps 4.19 - تصویر ۴.۹): - هشدار: یقه (collar) را حتماً بردارید، چون فشار میآورد و مانع پر شدن ورید میشود. - گربه را به حالت نشسته یا جناغی در لبه میز بگذارید. - دست راست: هر دو پای جلویی را بگیرید و از لبه میز (که با حوله پوشیده شده) آویزان کنید. این کار خیلی مهم است که گربه نتواند با دستش سوزن را پس بزند. - دست چپ: زیر فک را بگیرید و بینی را به سمت سقف بچرخانید.
به دلیل خطر سارکوم ناشی از واکسن (vaccine-induced sarcoma) در گربهها (کمتر از ۱ در ۱۰٬۰۰۰ دوز، اما بسیار تهاجمی)، انجمن پزشکان گربه (AAFP) محلهای استاندارد زیر را اجباری کرده است تا در صورت بروز تومور، امکان قطع عضو (amputation) راحتتر باشد (تصویر ۴.۱۱):
📖 متن اصلی (Page 22): “…feline panleukopenia, herpesvirus-1, and calicivirus vaccines be given below the right elbow; rabies vaccine below the right stifle; and feline leukemia vaccine below the left stifle.”
📖 متن اصلی (Page 32): “If the temperature is over 72°F cats should not be left in cars. At 72°F the inside of a car can reach 100°F in 30 minutes.”