سوال: من سر کلینیک با یک سگ نر مسن مواجه شدم. لمس پروستات را کی و چطور باید انجام دهم که هم دقیق باشد و هم باعث خطا نشود؟
پاسخ: لمس پروستات (Palpation) باید آخرین مرحله از معاینه فیزیکی کامل (PE - Physical Examination) باشد، چون اگر اول پروستات را تحریک کنید، ممکن است ارزیابی سایر بخشهای شکم را دچار اختلال کنید.
In medium and large-size dogs, gently compressing the caudal abdomen dorsally can shift the prostate dorsal and caudal, allowing better opportunity to fully palpate...)سوال: چه آمادگیهایی برای سونوگرافی پروستات لازم است و پروستات نرمال در تصویر چگونه دیده میشود؟
پاسخ: سونوگرافی (Ultrasonography - US) با پروب ۷.۵ یا ۱۰ مگاهرتز، بهترین ابزار برای ارزیابی پارانشیم داخلی غده است و نسبت به رادیوگرافی بسیار دقیقتر عمل میکند.
نکته استنادی از متن اصلی: در متن اشاره شده که “در سگهای مسن سالم، پروستات به دلیل گرههای ایزواکو و کیستهای کوچک، ناهمگنتر میشود و بزرگتر میگردد که این امر معمولاً نشانه بیماری نیست و طبیعی محسوب میشود.” (In older intact dogs, the prostate commonly becomes less homogeneous due to incidental isoechoic nodules and small cysts... usually does not cause signs and is considered normal.)
سوال: در سونوگرافی، چطور بفهمم پروستات این سگ بزرگ است یا نرمال؟ فرمول دقیقش چیست؟
پاسخ: محاسبه حجم (Volume) بسیار مهم است. شما باید پروستات را در دو صفحه اندازهگیری کنید: 1. طول (Length): در نمای ساژیتال (Sagittal) وسط غده (جایی که مجرای ادرار داخل آن است). 2. عرض (Width) و ارتفاع (Height): در بزرگترین نمای عرضی (Transverse) که عمود بر مجرای ادرار است و غده متقارن است.
فرمول محاسبه حجم (حجم واقعی بر حسب سانتیمتر مکعب): [ V = \frac{1}{2.6} (Length \times Width \times Height) + 1.8 ]
فرمول تخمین حجم نرمال بر اساس وزن و سن (برای مقایسه): [ V_{normal} = (0.867 \times وزن(kg)) + (1.885 \times سن(سال)) + 15.88 ]
Measurements obtained from incorrect sections must be avoided).سوال: آیا سونوگرافی برای تشخیص کافی است؟ رادیوگرافی و سیتی چه مزایایی نسبت به آن دارند؟
پاسخ:
رادیوگرافی (Radiography): نسبت به سونوگرافی اطلاعات کمتری از بافت میدهد، اما برای دو مورد عالی است: ۱) مشاهده کلسیفیکاسیون (Mineralization) پارانشیم. ۲) بررسی متاستاز به استخوانهای لگن. یک قانون سرانگشتی در رادیوگرافی: سایه پروستات نباید از ۷۰٪ فاصله بین برجستگی خاجی (Sacral Promontory) تا لبه پوبیس (Pubic brim) بیشتر شود. اگر از ۹۰٪ بیشتر شود، به شدت به سمت نئوپلازی، آبسه یا کیست مشکوک میشویم (Prostatic neoplasia, abscessation, or cysts usually cause the prostatic silhouette to exceed 90%). عکس با ماده حاجب (Positive contrast urethrocystography) برای دیدن بینظمیهای مجرای ادرار مفید است.
سیتی اسکن (CT) و امآرآی (MRI): هر دو نیاز به بیهوشی دارند اما مزیت بزرگشان این است که همپوشانی بافتها را حذف کرده و غدد لنفاوی منطقهای (Regional lymph nodes) را به خوبی نشان میدهند که با رادیوگرافی و سونوگرافی معمولی ممکن نیست (provide visualization of local lymph nodes; these are not possible with radiographs or US). کیست و ضایعات جامد حتی بدون تزریق ماده حاجب هم با این دو روش قابل تشخیص هستند.
سوال: برای تشخیص پروستاتیت یا نئوپلازی، چگونه و با کدام روش نمونهبرداری کنم که کمترین عارضه را داشته باشد؟
پاسخ: تصویربرداری فقط ظن بالینی را قوت میبخشد، اما تشخیص قطعی (Definitive diagnosis) نیاز به سیتولوژی و کشت باکتریایی دارد. سه روش اول به ترتیب تهاجمی:
۱. جمعآوری انزال (Semen Collection) - ایمنترین روش:
- این روش برای بررسی فاکسیون سوم (Third fraction) مایع منی انجام میشود. فاکسیون اول و دوم مجرای ادرار را شستشو میدهند، اما فاکسیون سوم مخصوص پروستات است و آلودگی ادراری ندارد (The third fraction is not contaminated by urethral flora).
- تفسیر کشت: در سگهای نرمال ممکن است باکتری وجود داشته باشد، اما اگر تعداد کلونیهای باکتریایی از ۱۰,۰۰۰ CFU/mL بیشتر شود، نشانه عفونت دستگاه تناسلی است (>10,000 colony forming units/mL are suggestive of reproductive tract infection).
- اگر سگ درد دارد و انزال انجام نمیشود، از ماساژ استفاده کنید.
۲. ماساژ پروستات (Prostatic Massage) - روش دو نمونهای:
این روش برای مواقعی است که نمیتوانیم انزال بگیریم.
- مراحل دقیق (اعداد و ارقام مهم):
1. سگ را وادار به ادرار کنید یا با کاتتر استریل مثانه را خالی کنید.
2. با ۵ تا ۱۵ میلیلیتر نرمال سالین (بسته به وزن سگ)، مثانه را شستشو داده و مایع را پس بگیرید (این نمونه A یا همان نمونه قبل از ماساژ است که مربوط به مثانه است).
3. کاتتر را تا مجرای پروستات عقب بکشید (با راهنمایی انگشت در رکتوم).
4. به مدت حدود ۱ دقیقه، ماساژ پروستات را انجام دهید.
5. یک بار دیگر سالین تزریق کنید، اما این بار در حین تزریق، مجرای ادرار را در قسمت عقبتر (کادال پروستات) با انگشت مسدود کنید تا سالین به عقب برنگردد (occlude the urethra with the finger in the rectum caudal to the prostate to avoid retrograde fluid reflux).
6. کاتتر را جلو ببرید و مایع را آسپیره کنید (این نمونه B یا نمونه بعد از ماساژ که حاوی سلولهای پروستات است). هر دو نمونه را برای کشت و سیتولوژی بفرستید (تصویر ۱۰۴.۸ را ببینید).
۳. کاتتریزاسیون تروماتیک (Traumatic Catheterization): برای ضایعاتی که به مجرای پروستات نزدیک هستند (مثل تومورهای اوروتلیال). از کاتتری با دو سوراخ جانبی استفاده میشود و در حین مکش با سرنگ، کاتتر را بالا و پایین میبریم تا سلولها از دیواره مجرا کنده شوند.
سوال: تفاوت FNA و بیوپسی Tru-Cut در چیست؟ چه عوارضی دارند و کدام یک دقت بالاتری دارد؟
پاسخ:
Rupture of cavities or seeding the needle tract with bacteria, with subsequent peritonitis, are the most frequent contraindications).دقت تشخیصی: در یک مطالعه، دقت FNA برای تشخیص درست، ۴۷٪ گزارش شده است (Correct diagnoses in one study were obtained in 47% of FNA).
بیوپسی با سوزن Tru-Cut (Prostatic Biopsy):
hematuria secondary to urethral injury). پریتونیت و انتشار سلولهای توموری یا باکتری در مسیر سوزن، عوارض نادر اما جدی هستند.and 67% of prostatic biopsies).جمعبندی نهایی برای آزمون تخصصی: به خاطر بسپارید که سونوگرافی بهترین تصویربرداری است، کشت فاکسیون سوم منی بهترین نمونه غیرتهاجمی برای پروستاتیت است، ماساژ پروستات روش دو نمونهای برای مواقع دردناک است، FNA برای کیستها عالی اما برای آبسهها کشنده است و بیوپسی Tru-Cut دقت بالاتری دارد اما نیاز به بیهوشی و تست انعقاد دارد. همچنین فرمول حجم را دقیقاً به خاطر بسپارید.