نقل قول از متن (برای استناد دقیق):
“Constipation is retention of feces within the colon or rectum associated with infrequent bowel movements (i.e., < 3 - 4 defecations per week) and/or dyschezia… If obstipation occurs, enemas are required… Obstipated cats with megacolon… might require a colectomy.”
تشخیص: با لمس شکم، معاینه دیجیتال رکتوم و تصویربرداری تأیید میشود. 👉 به شکل ۱۰۸.۱ (Figure 108.1) مراجعه کنید: در رادیوگرافی گربه، اگر نسبت حداکثر قطر کولون به طول مهره L5 بیشتر از ۱.۵ باشد، مگاکولون مطرح میشود. در تصویر مثال، این نسبت ۲.۳ است (قطر کولون ۴۸ میلیمتر و طول L5 برابر ۲۱ میلیمتر). همچنین اُپاسیتی (Opacity) بالای مدفوع نشاندهنده کمآبی و سفت شدن آن است.
انتخاب روش کاملاً به شدت بیماری بستگی دارد (جدول ۲۶۳.۷ در کتاب مرجع): - یبوست خفیف (Mild): با شیافهای رکتال (Suppositories) یا میکروتنقیههای حجمکم (Microenemas) مثل لولههای ۵ میلیلیتری Microlax (که هم خاصیت اسمزی و هم محرک دارند) به همراه لاکتولوز خوراکی و رژیم فیبری (پسیلیوم) مدیریت میشود (کادر ۱۰۸.۱ - Box 108.1 را ببینید). - یبوست متوسط (Moderate): در بیمار همکار، بدون نیاز به آرامبخشی، از ماکروتنقیه (Macroenema) با حجم بالا استفاده میشود (مثلاً ۱۰ میلیلیتر/کیلوگرم نرمال سالین ایزوتونیک مخلوط با ۵-۱۰ میلیلیتر لاکتولوز و ۵-۱۰ میلیلیتر روغن معدنی). - یبوست شدید (Severe): نیاز به تنقیه به همراه تخلیه دستی مدفوع (Manual evacuation) تحت بیهوشی عمومی (General Anesthesia) دارد.
اگر بیمار نیاز به بیهوشی دارد، این اقدامات اجباری است: 1. معاینه ارتوپدی (برای رد درد هنگام جابهجایی) و معاینه نورولوژیک (برای رد اختلالات عصبی-عضلانی). 2. هیدراتاسیون و اصلاح اختلالات متابولیک قبل از آرامبخشی یا بیهوشی کاملاً ضروری است. 3. آنتیبیوتیک (مثلاً آموکسیسیلین/کلاوولانیک اسید با دوز ۲۰ میلیگرم/کیلوگرم وریدی هر ۸ ساعت) در صورت مشاهده علائم سپسیس (Sepsis) مانند هایپر/هیپوترمی، تاکیکاردی (یا برادیکاردی در گربه)، تاکیپنه، لکوپنی یا لکوسیتوز با shift به چپ تجویز شود. 4. داروهای کندکننده حرکت روده (مثل دیفنوکسیلات، آتروپین، لوپرامید) ممنوع هستند. 5. بیماران بیهوش حتماً باید لوله تراشه (Endotracheal tube) داشته باشند تا از آسپیراسیون (Aspiration) جلوگیری شود.
نقل قول از متن:
“Antibiotic treatment (e.g., amoxicillin/clavulanic acid 20 mg/kg IV q 8 h) could be indicated if there are signs of sepsis… Medications that slow intestinal transit (e.g., diphenoxylate, atropine, loperamide) should be avoided.”
قبل از تخلیه دستی، حتماً ناحیه دور مقعد را از نظر فیستول، کیستیت مقعدی (Anal sacculitis)، نئوپلازی و فتق پرینه (Perineal hernia) بررسی کنید. معاینه دیجیتال رکتوم برای شناسایی تنگی، استئوز کانال لگن و توده رکتال حیاتی است.
محل انجام کار باید محیطی قابل شستشو باشد (مثل میز دندانپزشکی یا حمام سگ). - مایعات مورد نیاز: یک کاسه بزرگ حاوی ۵۰ تا ۱۰۰ میلیلیتر/کیلوگرم آب لولهکشی گرم (۳۷ درجه سانتیگراد) یا مایع ایزوتونیک (Isotonic fluid) برای گربهها و سگهای کوچک. - سایز لوله تنقیه (Enema tube) بر اساس وزن بیمار: - گربهها و سگهای کوچک: لوله ۴ میلیمتری (۱۲ French) - سگهای ۱۰ تا ۲۰ کیلوگرم: ۷ میلیمتر (۲۲ French) - سگهای بالای ۲۰ کیلوگرم: ۱۰ میلیمتر (۳۰ French) - برای تزریق آرام مایع، از کیسههای ۱ تا ۲ لیتری استفاده کنید که با نیروی جاذبه عمل کنند. استفاده از کیسه فشار (Pressure bag) باید با احتیاط کامل انجام شود تا باعث دیستانسیون بیشازحد و پارگی نشود.
نقل قول از متن:
“A big bowl with about 50 - 100 mL/kg of warm (37°C) tap water (or isotonic fluid in cats and small dogs) should be available.” 👉 به شکل ۱۰۸.۲ (Figure 108.2): تجهیزات کامل شامل سرم ایزوتونیک گرم، روغن معدنی، سرنگ، لوله تنقیه و دستکنهای معاینه را نشان میدهد.
✅ ایمنترین گزینه: تنقیه با نرمال سالین ایزوتونیک گرم (Warm isotonic saline) به همراه روغن معدنی (Mineral oil) به عنوان روانکننده.
این پروسیجر نباید بیش از ۶۰ دقیقه طول بکشد تا از استرس به دیواره کولون جلوگیری شود: 1. وارد کردن لوله: لوله را کاملاً چرب (Lubricated) کنید و تحت کنترل انگشت (Digital control) تا حد دنده آخر (Last rib) به داخل کولون نزولی هدایت کنید (این فاصله، حد مجاز نفوذ است). اگر مقاومت دیدید، هرگز فشار نیاورید؛ با چرخش ملایم لوله را جلو ببرید. 2. تزریق مایع: حجم ۱۰ تا ۲۰ میلیلیتر/کیلوگرم مایع را بهآرامی و طی ۲ تا ۵ دقیقه بریزید. اگر استفراغ یا درد شکم رخ داد، یعنی مایع خیلی سریع تزریق شده و باعث دیستانسیون نامناسب شده است (گربهها و سگهای کوچک مستعدترند). 3. نگهداری و ماساژ: پس از تزریق، به مدت ۵ تا ۱۵ دقیقه (بسته به سختی مدفوع) مقعد را توسط دستیار بسته نگه دارید. سپس به مدت ۱۰-۱۵ دقیقه، توده مدفوع را از طریق دیواره شکم با ماساژ ملایم انگشتان خرد کنید تا قطعات کوچک به سمت رکتوم حرکت کنند و تخلیه شوند. 4. تخلیه دستی تکههای سفت: اگر مدفوع سفت و بتونهای (Concrete-like) است، باید با انگشت از انتهای دیستال، تکههای کوچک را جدا کنید (“chip away”). اگر استخوان در مدفوع وجود دارد، انتهای تیز آن را در کف دست خود بگیرید و با نوک انگشتان از مخاط محافظت کنید. 5. استفاده از فورسپس: در موارد شدید، میتوان از فورسپس اسفنجی (Sponge forceps) استفاده کرد، اما بسیار ایمنتر است که آن را از طریق کولونوسکوپ سخت (Rigid colonoscope) وارد کنید تا تخلیه تحت دید مستقیم انجام شود و از آسیب به مخاط جلوگیری شود.
نقل قول از متن:
“Even if removal of the impacted feces has only been partially successful, most patients will pass the remainder of the feces over the next 24 hours… Normal bowel function and defecation should be evaluated 1 and 3 weeks after removal of impacted feces.”