پاسخ: هدف اصلی ارزیابی تغذیهای، پاسخ به این سوال بنیادین است: “آیا مداخله (Intervention) برای این بیمار ضروری است؟” (متن اصلی: “to allow the clinician to answer the question, “Is intervention for this patient necessary?”).
این ارزیابی یک پروسه ساده و سریع است که به دامپزشک کمک میکند تا مناسبترین رژیم را انتخاب کرده و مشکلات احتمالی را پیشبینی کند. این ارزیابی شامل سه بخش اصلی میشود: - بررسی خود بیمار (Patient Assessment): شامل سن، عقیمی (Neuter status)، وضعیت جسمی (BCS و MCS) و معاینه فیزیکی (پوست، مو، دندانها و ادم). - گرفتن تاریخچه رژیم غذایی (Diet History): بررسی دقیق همه مواد خوراکی که حیوان دریافت میکند. - بررسی مدیریت تغذیه و محیط (Feeding management & Environment).
پاسخ: سیستم نمره وضعیت بدنی یا Body Condition Score (BCS) (که میتوانید چارت آن را روی جلد داخلی کتاب ببینید) اگرچه برای تشخیص چاقی عالی است، اما در تشخیص حیوانات دچار سوءتغذیه (Malnourished) ممکن است خطا کند! دلیلش این است که در حیوانات بیمار، کاتابولیسم (Catabolism) بافت بدون چربی (Lean body tissue) بسیار سریع اتفاق میافتد و ممکن است بخش نامتناسبی از وزن از دست رفته، مربوط به عضلات باشد. برخلاف چربی که ذخیره انرژی است، هیچ ذخیرهای برای پروتئین درونزا (Endogenous protein) وجود ندارد (متن اصلی: “no analogous reserve of endogenous protein exists”). بنابراین، حتماً باید نمره وضعیت عضلانی یا Muscle Condition Score (MCS) را به صورت مجزا با لمس (Palpation) عضلات اسکلتی روی محور ستون مهرهها و برجستگیهای استخوانی ارزیابی کنید (ویدئوهای ۷۲.۱ و ۷۲.۲ داخل جلد و فصل ۱۵۱).
پاسخ: برای گرفتن یک تاریخچه دقیق (Diet History)، باید مانند یک کارآگاه غذا را بررسی کنید. طبق جعبه ۱۴۵.۱ (Box 145.1)، حتماً باید در مورد موارد زیر بپرسید و حتماً از شخصی که مسئول اصلی تغذیه است، سوال کنید:
پاسخ: هیچ تست قطعی برای تشخیص وضعیت تغذیه وجود ندارد، اما بر اساس اطلاعات جمعآوری شده، بیماران را به سه دسته خوب تغذیه (Well-nourished)، سوءتغذیه خفیف و سوءتغذیه شدید تقسیم میکنیم. در پزشکی انسان ثابت شده که هیپوآلبومینمی (Hypoalbuminemia) و لنفوپنی (Lymphopenia) با افزایش مرگومیر همراه هستند و بیماران بدحال بیشترین بهره را از حمایت تغذیهای میبرند (متن اصلی: “the most significantly malnourished patients are the most likely to show benefit from nutritional support”).
در دامپزشکی نیز مطالعات نشان داده که کاهش وزن و BCS پایین در گربههای مبتلا به بیماری مزمن کلیوی (CKD)، سرطان و نارسایی قلبی با کاهش بقا همراه است. همچنین آلبومین سرم پایین در سگهای بدحال و افزایش آنزیم CK (کراتین کیناز) در گربههای بیاشتها (Anorexic) نشانگر پیشآگهی بدتر است. بنابراین، هر حیوانی که در معرض ریسک سوءتغذیه شدید باشد (به دلیل کاهش اشتها، سوءجذب یا اختلال متابولیک)، کاندیدای تغذیه کمکی (Assisted Feeding) است.
پاسخ: تولهسگها و بچهگربهها به حدود ۴۰ ماده مغذی ضروری (Essential nutrients) نیاز دارند، اما تفاوت اصلی در چند مورد است:
پاسخ: مهمترین نکته در تغذیه نژادهای بزرگ و غولپیکر (Large/Giant breeds)، کنترل دقیق کلسیم (Calcium) و انرژی است.
پاسخ: اگر مادر شیر کافی ندارد یا نوزاد یتیم است، بهترین کار استفاده از مادر رضاعی (Foster mother) است، در غیر این صورت از شیرخشکهای تجاری (Milk replacers) استفاده میشود.
هشدار بسیار مهم در مورد شیرخشکها: مطالعات نشان داده که شیرخشکهای تجاری موجود در بازار دارای تنوع غذایی بالایی (High nutrient variability) هستند. برخی دارای کمبود اسیدهای آمینه، کلسیم و DHA هستند و برخی دیگر دارای کلسیم و ویتامین D اضافی هستند که برای تولهسگهای نژاد بزرگ بسیار خطرناک است! پس حتماً برندی را انتخاب کنید که حداقل ۱ کیلوکالری در هر میلیلیتر (پس از بازسازی) انرژی داشته باشد و از شرکتسازنده معتبر سوال کنید.
دستورالعمل عملی تغذیه (طبق متن): - نیاز انرژی نوزادان: ۲۰ تا ۲۵ کیلوکالری به ازای هر ۱۰۰ گرم وزن بدن. - ظرفیت معده: ۴ میلیلیتر به ازای هر ۱۰۰ گرم وزن بدن. - روز اول فقط ۵۰ درصد نیاز را بدهید تا دستگاه گوارش تطبیق یابد. - دفعات تغذیه: هر ۲ تا ۴ ساعت یکبار. - روش تغذیه: اگر نوزاد قوی است از شیشه شیر (Bottle feeding - ویدئو ۱۴۶.۱) و اگر ضعیف است از لوله معده (Tube feeding) با سوند سایز ۵ تا ۸ French استفاده کنید (ویدئو ۱۴۶.۲). هنگام لولهگذاری، حتماً سر نوزاد را بالا بگیرید تا از آسپیراسیون (Aspiration) جلوگیری شود. - پس از هر وعده، با یک پارچه مرطوب و گرم، ناحیه پرینه را ماساژ دهید تا باعث تحریک دفع ادرار و مدفوع شوید. از هفته سوم، میتوانید غذای نیمهجامد (گروئل یا Gruel) را شروع کنید.
پاسخ: پایش منظم برای جلوگیری از چاقی یا سوءتغذیه حیاتی است. - در ۶ ماه اول (دوره رشد سریع): وزن و نمره وضعیت بدنی (BCS) را هر ۲ هفته یکبار بررسی کنید. - بعد از ۶ ماهگی: هر ۳ تا ۴ هفته یکبار کافی است. - وزن را روی نمودارهای رشد مخصوص نژاد (Growth curves) رسم کنید تا مطمئن شوید در مسیر صحیح قرار دارد. - اگر میزان افزایش وزن یا BCS مناسب نبود، کالری دریافتی را به صورت ۱۰ درصد افزایش یا کاهش دهید. - تستهای خونی (Blood work) برای ارزیابی وضعیت تغذیه حساس یا اختصاصی نیستند و مقادیری مانند کلسیم، فسفر، آلبومین و آنزیمهای کبدی در سنین پایین به طور طبیعی با محدوده بزرگسالان متفاوت است و نباید آن را نشانه سوءتغذیه تعبیر کرد.