پاسخ: تغذیه باکیفیت نباید منتظر بماند تا سگ بیمار شود، بلکه باید از دوران جوانی و سلامت آغاز شود. هدف ما در این دوران، بهینهسازی سلامت (optimizing health)، پیشگیری از بیماری (disease prevention)، افزایش عملکرد و افزایش طول عمر است. بازه سنی “سگ بالغ جوان سالم” (Young adult healthy dogs) بسته به نژاد و جثه، تقریباً از ۱ تا ۷ سالگی تعریف میشود. (ارجاع به متن: “Young adult healthy dogs” can be defined as a group ranging in age from about 1 to 7 years, depending on breed and size.)
پاسخ: سگها از راسته گوشتخواران (Carnivora) هستند، اما از نظر متابولیسم و نیازهای تغذیهای به همهچیزخواران (Omnivores) نزدیکترند! برخلاف گوشتخواران محض (مانند گربه)، سگها توانایی سنتز تورین (Taurine)، اسید آراشیدونیک (Arachidonic acid) و ویتامین A را از پیشمادههای گیاهی خود دارند (به ترتیب از سیستئین، لینولئیک اسید و بتاکاروتن). جالبتر اینکه، سگها به طور ژنتیکی برای هضم نشاسته (Starch-rich diet) تطابق یافتهاند. ژنهای کلیدی در این فرآیند شامل آمیلاز پانکراسی (AMY2B)، مالتاز-گلوکومیلاز (MGAM) و همترانسپورتر سدیم/گلوکز (SGLT1) هستند که در سگها نسبت به گرگها بیان و فعالیت بیشتری دارند. (ارجاع به متن: “Unlike true carnivores, dogs have the capability to synthesize taurine, arachidonic acid, and vitamin A from their metabolic precursors in plants… Genes that play a role in starch digestion—pancreatic amylase (AMY2B), maltase-glucomaylase (MGAM), and the sodium/glucose cotransporter (SGLT1)—demonstrate changes in expression and activity that favor starch digestion in dogs when compared to wolves.”)
پاسخ: پروتئین خام (Crude Protein) در واقع نشاندهنده نیاز سگ به ازت (نیتروژن) است و از فرمول نیتروژن × ۲۵/۶ محاسبه میشود.
نکته طلایی در مورد تورین (Taurine): تورین در سگها یک اسید آمینه مشروطاً ضروری (Conditionally Essential) است. سگها تورین را از متیونین و سیستئین میسازند، اما تورین روزانه از طریق اتصال به اسیدهای صفراوی (Bile acids) و دفع مدفوعی از بدن خارج میشود. اگر این دفع روزانه از سنتز بیشتر شود، تورین به یک ماده مغذی ضروری تبدیل میشود. عواملی مانند رژیمهای کمپروتئین، فیبر بالا، و نژاد (مخصوصا گلدن رتریور و نیوفاندلند) سطح تورین خون را تحت تاثیر قرار میدهند. (ارجاع به متن: “Daily taurine turnover in the dog is the result of fecal excretion of taurine conjugated to bile acids… if the daily taurine loss is greater than the synthesis of taurine, then taurine becomes a conditionally essential nutrient. Dietary factors… and breed (e.g., Golden Retrievers, Newfoundlands) have been shown to influence the blood taurine concentrations of dogs.”)
برای تشخیص سطح پروتئین رژیمهای تجاری، میتوانید به جدول ۱۴۷.۱ (Table 147.1) در کتاب مراجعه کنید که بر اساس گرم در ۱۰۰۰ کیلوکالری، رژیمها را به فوقکم (Ultra-low)، کم، متوسط و پرپروتئین دستهبندی کرده است.
پاسخ: مهمترین اسید چرب ضروری (Essential Fatty Acid - EFA) برای سگ، لینولئیک اسید (Linoleic acid - 18:2n-6) است زیرا سگها آنزیم سنتز آن را ندارند. کمبود آن منجر به هیپرکراتوزیس (Hyperkeratosis)، از دست رفتن آب از پوست و دژنراسیون بیضهها (Testicular degeneration) میشود. جالب است بدانید سگها برخلاف گربهها، میتوانند لینولئیک اسید را به اسید آراشیدونیک (Arachidonic acid) تبدیل کنند. آلفا-لینولنیک اسید (Alpha-linolenic acid - 18:3n-3) و مشتقات آن یعنی EPA و DHA برای سگ بالغ سالم ضروری محسوب نمیشوند، اما دوزهای بالای آنها به دلیل خواص ضدالتهابی (Anti-inflammatory)، اثرات درمانی دارند. چربیها بیش از دو برابر پروتئین و کربوهیدرات کالری دارند، بنابراین رژیمهای پرچرب، چگالی کالری بالایی دارند. برای دستهبندی چربی رژیمها (کم، متوسط، پرچرب) نیز به جدول ۱۴۷.۱ مراجعه کنید.
پاسخ: سگها نیاز تغذیهای مشخصی به فیبر یا کربوهیدرات ندارند، اما فیبر برای ایجاد سیری (Satiety)، بهبود کیفیت مدفوع و کاهش چگالی انرژی (کمک به کنترل وزن) اضافه میشود. نکته فنی کلیدی: روی برچسب غذا، عبارت فیبر خام (Crude Fiber) درج میشود که فقط نشاندهنده درصد فیبر نامحلول (سلولز) است و عدد دقیقی از فیبر کل (شامل فیبر محلول) را نشان نمیدهد. برای ارزیابی دقیقتر باید به فیبر کل رژیم (Total Dietary Fiber) توجه کرد، هرچند روی برچسب درج نمیشود. (ارجاع به متن: “Fiber content is expressed on pet food labels as maximum percentage of crude fiber, which reflects the percentage of cellulose (insoluble fiber) in the diet. Total dietary fiber more accurately reflects the fiber content of a pet food by including both soluble and insoluble fibers…”)
پاسخ: - ویتامین D: کاملاً ضروری است، زیرا سگها به دلیل کمبود ۷-دهیدروکلسترول در پوست، قادر به سنتز آن با نور خورشید نیستند (برخلاف انسان). - ویتامین E: یک آنتیاکسیدان است و نیاز به آن کاملاً وابسته به مقدار اسیدهای چرب غیراشباع (PUFA) رژیم دارد (هرچه PUFA بیشتر، نیاز به ویتامین E بیشتر). - ویتامین K: نیاز آن عمدتاً از طریق سنتز میکروبی در روده تأمین میشود و مکملیاری کمتر ضروری است. - کولین (Choline) و ال-کارنیتین (L-carnitine): کولین ضروری است (تامین گروه متیل برای جلوگیری از کبد چرب). ال-کارنیتین غیرضروری است، اما در نژادهای مستعد با ظرفیت سنتز محدود (مثل باکسرها - Boxers) ممکن است سودمند باشد. - ویتامین C: در سگها از مسیر گلوکورونیک اسید سنتز میشود و برای سگ بالغ سالم نیازی به مکمل آن نیست.
پاسخ: برای شروع، نیاز انرژی در حالت استراحت (RER - Resting Energy Requirement) را محاسبه کنید: RER = ۷۰ × (وزن بدن بر حسب کیلوگرم)^۰.۷۵
سپس برای تبدیل به نیاز انرژی نگهداری (MER - Maintenance Energy Requirement)، بسته به شرایط، فاکتورهای زیر را اعمال میکنیم (مطابق کادر ۱۴۷.۱ (Box 147.1)): - سگ عقیمشده (Neutered) و کمتحرک: RER × ۱.۴ تا ۱.۶ - سگ غیرفعال (طبق NRC): ۹۵ × (BW)^۰.۷۵ - سگ فعال و نگهداری در لانه (طبق NRC): ۱۳۰ × (BW)^۰.۷۵
نکته مهم برای آزمون: یک متاآنالیز جدید نشان داده که فرمول دقیقتر برای سگهای خانگی (Pet dogs)، ۶۲.۵ × (BW)^۰.۹۷ است (که در کادر ۱۴۷.۱ هم ذکر شده). همیشه به یاد داشته باشید که این فرمولها نقطه شروع هستند و باید با اندازهگیری نمره وضعیت بدنی (Body Condition Score - BCS) و وزن کشی مداوم، تنظیم نهایی شوند. (ارجاع به متن: “These equations can be useful clinically to estimate energy requirements… The recommended equation for determining the MER of pet dogs is 62.5 kcal / kgBW^0.97 / day. Large variation exists in the prediction interval of MER; therefore, formulas should be used only as starting points…”)
پاسخ: به عبارت کفایت تغذیهای (Nutrition Adequacy Statement) روی برچسب دقت کنید! ۱. آیا کامل و متعادل است؟ (Complete and balanced) یا فقط برای تغذیه تکمیلی است؟ ۲. برای چه مرحله حیاتی است؟ (Adult maintenance، Growth، یا All life stages). رژیمهای “All life stages” برای تولهها و آبستنی طراحی شده و کالری بسیار بالایی دارند، بنابراین برای سگ بالغ مستعد چاقی مناسب نیستند. ۳. روش تعیین کفایت: دو روش وجود دارد: - فرموله شده (Formulated) بر اساس محاسبات یا آنالیز محصول نهایی است. (توصیه میشود محصولاتی را انتخاب کنید که آنالیز نهایی شده باشند). - تست تغذیهای (Feeding Trial): بهترین گزینه است، زیرا مستقیماً روی سگها تست شده و کارایی آن ثابت شده است. هشدار تخصصی: هیچ سازمانی به نام AAFCO غذاها را “تأیید” یا “گواهی” نمیکند. عبارت “تأیید شده توسط AAFCO” کاملاً اشتباه است! AAFCO فقط استاندارد تعیین میکند، نه نظارت و تایید. برای سنجش کیفیت واقعی، به دستورالعملهای WSAVA (انجمن جهانی دامپزشکان حیوانات کوچک) مراجعه کنید که سوالات کلیدی برای پرسیدن از شرکتهای تولیدکننده را ارائه داده است.
پاسخ: صاحبان سگ به دلایل مختلف (سلامت درک شده، اخلاقی، زیستمحیطی) به سراغ رژیمهای خام (Raw meat-based)، خانگی (Home-prepared) یا وگان/گیاهخواری (Vegan/Vegetarian) میروند. نکته ارتباط با صاحب سگ: جالب است که تنها ۹٪ از صاحبان رژیم خام، قبل از شروع با دامپزشک مشورت کردهاند و اغلب به توصیههای دامپزشکی بیاعتماد هستند. در مقابل، صاحبان وگان معمولاً نگران رفاه حیوانات مزرعه و محیطزیست هستند. درک این انگیزهها به دامپزشک کمک میکند تا بهتر با آنها در مورد گزینههای جایگزین و خطرات (مانند عدم تعادل مواد مغذی یا خطر باکتریایی) ارتباط برقرار کند.
پاسخ: جلوگیری از افزایش وزن اضافی (Excess BW) مهمترین مداخله تغذیهای است. مطالعه معروف روی لابرادورها نشان داد سگهایی که ۲۵٪ کمتر از گروه کنترل غذا خوردند، میانگین طول عمر ۱۳ سال در مقابل ۲/۱۱ سال داشتند! (گروه پرخور اضافه وزن داشتند، نه چاق مفرط؛ BCS حدود ۶.۷ در مقابل ۴.۶). برای پیشگیری، به صاحبان توصیه کنید: - به جای تغذیه آزاد (Ad libitum)، غذا را به صورت وزنی (بر حسب گرم) و با پیمانههای استاندارد اندازه گیری کنند، نه پیمانه حجمی (لیوان). تحقیقات نشان داده که دقت پیمانههای حجمی بین ۴۸ تا ۱۵۲ درصد متغیر است و هرچه حجم غذای داده شده کمتر باشد، خطای آن بیشتر میشود. بنابراین، وزن کردن غذا با ترازوی دیجیتال دقیقترین روش برای جلوگیری از پرخوری است. (ارجاع به متن: “In a study evaluating 3 different measuring devices… individual accuracy of dry extruded dog food ranged from approximately 48 - 152%. Inaccuracy also increased with smaller feeding volumes. Measuring food by weight, rather than volume, is recommended as a method to improve feeding accuracy and avoid overfeeding.”)
جمعبندی نهایی برای آزمون: به خاطر داشته باشید که سگ جوان، همهچیزخواری است که برای نشاسته سازگار شده، تورین در او شرطی است، AAFCO غذا را تایید نمیکند، رژیمهای All-life-stages برای سگ بالغ چاقکننده هستند، و مرجع اصلی انتخاب کیفیت، راهنمای WSAVA و انجام تستهای تغذیهای (Feeding trial) است.