پاسخ: در سگ، در ۵ هفته اول بارداری، جنینها بسیار کوچک هستند (کمتر از ۳۰٪ رشد وزنی). بنابراین نیازی به افزایش خوراک تا هفته پنجم نیست. افزایش زودهنگام خوراک باعث چاقی مادر، درشت شدن جنین و زایمان سخت (Dystocia) میشود. از هفته پنجم به بعد، وزن جنین به شدت افزایش مییابد (بیش از ۷۵٪ وزن نهایی در ۴۰ تا ۵۵ روزگی جنین). بنابراین از هفته پنجم، خوراک را به تدریج افزایش دهید تا در پایان بارداری به ۲۵ تا ۵۰ درصد بالاتر از نیاز نگهداری (Maintenance) برسد.
استناد به متن اصلی:
“In pregnant bitches, less than 30% of fetal growth in size occurs during the first 5 weeks of pregnancy… After the fifth week, fetal weight and size increase rapidly… no increase in food intake is necessary until the fifth week of gestation. An increase of food at this time is unnecessary and could lead to excessive weight gain during pregnancy.”
پاسخ: جیره باید چگالی انرژی و مواد مغذی بالا (Nutrient-dense) و بسیار هضیم (Highly digestible) باشد.
استناد به متن اصلی:
“For dogs, the food should contain animal-based protein as the primary protein source at a level of 28% to 30% (as fed). Protein level for a reproducing queen should be slightly higher (~ 32%). Energy density… generally at least 20% fat (as fed) is recommended.”
پاسخ: DHA یک اسید چرب غیراشباع با زنجیره بلند از خانوادهی امگا-۳ (n-3 fatty acid) است. بدن مادر توانایی محدودی برای ساخت آن از اسید آلفا-لینولنیک دارد. DHA برای رشد طبیعی شبکیه (Retina) و مغز (Neurological development) جنین و نوزاد ضروری (Essential) است. بهترین راه، غنیسازی جیرهی مادر در دوران بارداری و شیردهی است، چون از طریق جفت (Placenta) و شیر به نوزاد میرسد.
استناد به متن اصلی:
“DHA is essential for normal neurological and retinal development in puppies and kittens… Because adult animals have a limited ability to synthesize DHA from alpha-linolenic acid, the best way to supply developing fetuses and neonates with DHA… is through enrichment of the mother’s diet during pregnancy and lactation.”
پاسخ: - سگ (Bitch): افزایش وزن عمدتاً در یکسوم آخر بارداری رخ میدهد و تقریباً همهی این وزن در زمان زایمان (تولهها و مایعات) از دست میرود. وزن عوضی پس از زایمان باید ۵ تا ۱۰ درصد بالاتر از وزن طبیعی باشد. - گربه (Queen): افزایش وزن از هفته دوم بارداری به صورت خطی (Linear) شروع میشود. نکته مهم: در زمان زایمان، تنها ۴۰ درصد وزن کاهش مییابد و ۶۰ درصد باقیمانده، ذخیره چربی بدن است که به تدریج در دوران شیردهی مصرف میشود. گربهها برای شیردهی سنگین خود چربی ذخیره میکنند.
استناد به متن اصلی:
“In the cat accounts for only 40% of the weight that was gained during pregnancy. The remaining 60%… is body fat and is gradually lost during lactation. Thus it appears that the queen is able to prepare for the excessive demands of lactation by accumulating surplus body energy stores during gestation.”
پاسخ: اوج شیردهی ۳ تا ۴ هفته پس از زایمان (Postpartum) است. در این اوج، مادر به ۲.۵ تا ۳ برابر نیاز نگهداری خود انرژی مصرف میکند.
اگر جیره چگالی انرژی پایینی داشته باشد (مثلاً ۳۱۰۰ کیلوکالری در کیلوگرم)، مادر دچار کاهش وزن شدید میشود و نمیتواند نیاز تولهها را تامین کند.
استناد به متن اصلی:
“Peak lactation occurs at 3 to 4 weeks postpartum… A general guideline is to feed 1.5 to 2 times the mother’s maintenance needs during the first week… and 2.5 to 3 times maintenance during the third to fourth week of lactation.”
پاسخ: شیر دارای ۷۸٪ آب است. تولید شیر زیاد، نیاز آبی مادر را به شدت افزایش میدهد. همچنین نوزادان تازه متولد شده دارای نرخ گردش آب بالا (High water turnover rate) هستند. کمبود آب آزاد (Free-choice water) مستقیماً باعث کاهش حجم شیر و دهیدراته شدن مادر و تولهها میشود. حتماً آب خنک و تمیز همیشه در دسترس باشد.
استناد به متن اصلی:
“Because milk is 78% water, a female’s water requirement increases drastically during lactation. The high water turnover rate of newborn puppies and kittens adds further to the mother’s daily water requirements.”
پاسخ: این باور غلط است! بدن مادر هموستاز کلسیم را با هورمون پاراتیروئید (PTH) تنظیم میکند. وقتی به مادر مکمل کلسیم بدهید، سطح کلسیم خون بالا میرود و ترشح PTH کاهش مییابد (Down-regulation). در شروع شیردهی، نیاز شدید به کلسیم برای تولید شیر ایجاد میشود، اما چون غده پاراتیروئید به دلیل مصرف مکمل “خاموش” شده، توانایی برداشت کلسیم از استخوان را ندارد. این وضعیت منجر به هیپوکلسمی (Hypocalcemia) و بروز اکلامپسی (Eclampsia) یا تتانی شیردهی میشود. علائم: آتاکسی (Ataxia)، کزاز عضلانی (Tetany) و تشنج. درمان اورژانس: کلسیم بوروگلوکونات وریدی. مکمل کلسیم در بارداری مطلقاً ممنوع است (Contraindicated) مگر در جیرههای نامتعادل.
استناد به متن اصلی:
“Dietary supplementation with calcium maintains serum calcium levels and causes down-regulation of PTH synthesis… ultimately this reduces the pregnant female’s ability to meet the high demands for calcium mobilization that occur with the onset of lactation. If this effect is severe… the mother is at risk of developing eclampsia… Therefore calcium supplementation is unnecessary and, given the risk for developing eclampsia, contraindicated.”
پاسخ: تولهها از ۳ تا ۴ هفتگی به غذای جامد علاقه نشان میدهند و شیردهی مادر کاهش مییابد. برای قطع کامل شیر در ۷ تا ۹ هفتگی، استراتژی کاهش شیردهی به این صورت است: در روز اول ازشیرگیری، تمام خوراک مادر حذف شود (به شرط سلامت مادر) تا تولید شیر به شدت کاهش یابد و خطر ورم پستان (Mastitis) کم شود. سپس در روزهای بعد، خوراک را به ترتیب ۲۵٬ ۵۰٬ ۷۵ و ۱۰۰ درصد نیاز نگهداری به او بدهید تا به تدریج به حالت عادی برگردد.
استناد به متن اصلی:
“All food should be withheld from the dam on the day of weaning… The dam’s daily ration should then be gradually reintroduced at 25%, 50%, 75% and, finally, 100% of her maintenance level on successive postweaning days.”
پاسخ: نسبت متعادل بین ۵ به ۱ تا ۱۰ به ۱ (5:1 تا 10:1) توصیه میشود. استرس فیزیولوژیک بارداری و شیردهی، وضعیت اسیدهای چرب ضروری (EFA status) مادر را مختل میکند، مخصوصاً در زایمانهای مکرر. این نسبت متعادل از التهاب بیش از حد جلوگیری کرده و رشد سیستم عصبی جنین را بهینه میکند.
استناد به متن اصلی:
“Both omega-6 and omega-3 fatty acids should be supplied in the diet, ideally balanced in a ratio between 5:1 and 10:1. This is important because a female’s EFA status is negatively influenced by the physiological stress of pregnancy and lactation. This risk is greatest in females who have had multiple litters.”
پاسخ: مادران در دوران شیردهی وزن کم میکنند (حداکثر مجاز ۱۰٪ وزن طبیعی). اگر مادر در ابتدای بارداری لاغر باشد، این کاهش وزن شدیدتر است. بنابراین پس از ازشیرگیری، باید یک دوره حداقل ۳ هفتهای به مادر همان جیرهی پرانرژی و مغذی را بدهید تا ذخایر از دست رفتهی بدن (چربی، پروتئین و مواد معدنی) را جبران کند. این کار از تحلیل رفتن بیش از حد بدن و بهبود سیکل بعدی تولیدمثل جلوگیری میکند.
استناد به متن اصلی:
“Continuing to feed the nutrient and energy dense food that was used for gestation and lactation for at least 3 weeks after weaning will support optimal nutrient repletion in the bitch and queen.”