سوال: چرا تشخیص اختلالات هورمونی پوست اینقدر چالشبرانگیزه و هورمونها چطور روی پوست اثر میذارن؟
پاسخ:
هورمونها اثرات گستردهای روی پوست و ضمائمش (مو، غدد چربی و عرق) دارن. با اینکه پوست خودش هم یک عضو غدد درونریز محسوب میشه (چون بسیاری از استروئیدها رو متابولیزه میکنه)، ولی تشخیص اختلالات هورمونی پوست به دلایل زیر پیچیده است:
به جز بعضی درماتوزهای هورمونهای جنسی، حیوانات با اختلالات غدد معمولاً علائم عمومی (سیستمیک) و پوستی دارن. الگوی کلاسیک در اختلالات غدد، ریزش متقارن و بدون خارش (symmetric nonpruritic alopecia) هست، ولی ممکنه حیوان فقط با عفونت باکتریایی عودکننده یا سبوره (seborrhea) مراجعه کنه. موها کدر، خشک و شکننده میشن و رشد مجدد مو بسیار کند یا غیرعادی است.
نکته مهم از متن اصلی:
"With a coat change, hair in the involved areas is dull and dry. Epilated hairs may not regrow, regrow very slowly, or regrow very abnormally."
سوال: هیپوتالاموس و هیپوفیز چطور با هم کار میکنن و هورمونهای کلیدی اونها که روی پوست اثر دارن کدومها هستن؟
پاسخ:
هیپوتالاموس و هیپوفیز (غده زیرمغزی) با هم «غده اصلی» یا «مغز غدد» (endocrine brain) رو تشکیل میدن. بخش مهم هیپوفیز در درماتولوژی، ادنوهیپوفیز (adenohypophysis) یا لوب قدامی هست.
هیپوتالاموس هورمونهای آزادکننده و مهارکننده میسازه که از طریق سیستم پورتال به ادنوهیپوفیز میرن و ترشح هورمونهای زیر رو کنترل میکنن:
سلولهای ادنوهیپوفیز بر اساس رنگپذیری به سه نوع تقسیم میشن: اسیدوفیلها (سازنده GH و پرولاکتین)، بازوفیلها (سازنده FSH، LH، TSH و ACTH) و کروموفوبها (سازنده ACTH و بتا-لیپوتروپین). امروزه با میکروسکوپ الکترونی ۵ نوع سلول شناسایی شده.
هورمونهای استروئیدی (مثل گلوکوکورتیکوئیدها) از غشا عبور کرده و به گیرنده سیتوپلاسمی متصل میشن؛ کمپلکس حاصل به هسته رفته و رونویسی رو آغاز میکنه. هورمونهای تیروئید هم به گیرندههای هستهای متصل میشن.
علل اصلی بیماریهای غدد:
سوال: چه روشهایی برای تشخیص اختلالات غدد وجود داره و چرا سطح پایه هورمونها کافی نیست؟
پاسخ:
تشخیص بر اساس سطح غیرطبیعی هورمون در خون هست، اما هیچ آزمایش ایدهآلی وجود نداره. روشهای RIA و ELISA دقیقترین هستن ولی باید برای سگ و گربه اعتبارسنجی (validation) بشن. سطح پایه (Basal) هورمون اغلب افراد بیمار رو از سالم جدا نمیکنه، چون تحت تأثیر عوامل محیطی، روحی، شبانهروزی، داروها، سن، نژاد و جنس قرار میگیره. به همین دلیل از تستهای تحریکی و مهار (stimulation and suppression tests) استفاده میشه.
نکته کلیدی: یک هورمون میتونه روی سطح هورمون دیگه اثر بذاره؛ مثلاً در هیپرکورتیزولیسم، سطح T4 پایین میاد (pseudohypothyroidism) یا در بیماریهای تیروئید، سطح GH کاهش پیدا میکنه.
متن اصلی:
"The endocrine system is very dynamic, and hormonal interactions are complex. It is not at all uncommon for one hormone, in deficiency or excess, to affect the levels of another hormone."
سوال: تیروئید سگ و گربه چه هورمونهایی میسازه و هورمونهای تیروئید چطور روی پوست اثر میذارن؟
پاسخ:
در سگها، غده تیروئید همه T4 و تا ۶۰٪ از T3 مورد نیاز روزانه رو ترشح میکنه. بقیه T3 از طریق مونودئودیناسیون (۵′-deiodinase) در بافتهای محیطی از T4 ساخته میشه. T3 خیلی قویتر و سریعتر از T4 وارد سلول میشه. در سگهای کمیُد، T4 سرم ۸۰٪ کاهش پیدا میکنه ولی T3 طبیعی میمونه و حیوان یومتابولیک (eumetabolic) باقی میمونه. بنابراین T3 هورمون اصلی فعال و T4 بیشتر به عنوان پروهورمون (prohormone) عمل میکنه.
در گربهها اطلاعات کمتره، ولی میدونیم که هر دو هورمون T3 و T4 رو تولید میکنن و هیپوتیروئیدی طبیعی در گربه بسیار نادر است.
اثرات هورمونهای تیروئید بر پوست:
سوال: هیپوتیروئیدی سگ چه عللی داره، چه علائم پوستی و عمومی داره و چطور تشخیص و درمان میشه؟ (این یکی از مهمترین مباحث آزمون تخصصی است)
پاسخ:
علائم پوستی کلاسیک (۷ علامت اصلی):
سایر علائم پوستی:
علائم عمومی:
نکته طلایی: هیچ تست واحدی تشخیص قطعی نمیده. ترکیبی از TT4، FT4 و cTSH بهترین تشخیص رو میده.
ترکیب TT4 + FT4 + cTSH ویژگی رو به ۱۰۰٪ میرسونه. اگر TT4 یا FT4 پایین یا پایین-طبیعی باشه و TSH بالا باشه، تشخیص قوی میشه.
عوامل مداخلهگر:
تستهای تحریکی TSH یا TRH: در موارد مشکوک به کار میرن. اگر پاسخ T4 به تزریق TSH کمتر از دو برابر باشد، هیپوتیروئیدی محتمل است.
آنتیبادیهای ضدتیروگلوبولین: در بیش از ۵۰٪ موارد هیپوتیروئیدی مثبت هستن ولی برای تشخیص هیپوتیروئیدی به تنهایی کافی نیستن (ممکنه در سگهای سالم هم مثبت باشن).
بیوپسی تیروئید: تشخیص قطعی، ولی عملی نیست.
متن اصلی در مورد درمان:
"The consensus recommendation was to administer T4 supplementation at an initial dosage of 0.02 mg/kg every 12 hours."
سوال: هیپوتیروئیدی در گربه چطوریه و چرا نادر است؟
پاسخ:
هیپوتیروئیدی مادرزادی در گربه نادر است و بیشتر به صورت کوتولگی نامتناسب (disproportionate dwarfism)، بیحالی، و کت کدر و خشک بروز میکنه (تصویر ۱۰-۱۲A). نوع اکتسابی در گربه به ندرت گزارش شده و علائم آن مشابه سگ است: بیحالی، چاقی، صورت پفآلود، ریزش مو و سبوره (تصویر ۱۰-۱۲B).
تشخیص: سطح TT4 و FT4، تست تحریکی با TSH یا TRH (در گربه استاندارد است). درمان با لووتیروکسین ۰.۰۵ تا ۰.۲ میلیگرم هر ۲۴ ساعت.
سوال: شایعترین اختلال غدد در گربه (به جز دیابت) چیه و چه علائم پوستی داره؟
پاسخ:
هیپرتیروئیدی در گربههای مسن (۶-۲۰ سال) شایع است و معمولاً ناشی از آدنوم تیروئید یا هیپرپلازی ندولار است.
علائم پوستی (در ۳۰٪ موارد):
تشخیص با TT4 بالا، FT4 بالا و سکننگاری (رادیونوکلئید) است. حدود ۵۰٪ موارد TT4 در محدوده طبیعی دارن که در این موارد FT4 کمک میکنه. تست سرکوب با T3 هم گاهی به کار میره.
درمان: برداشت جراحی، ید رادیواکتیو، متیمازول یا رژیم کمیُد (کمتر از ۰.۳۲ ppm).
سوال: غده فوق کلیوی چه هورمونهایی میسازه و گلوکوکورتیکوئیدها چه تغییراتی در پوست ایجاد میکنن؟
پاسخ:
قشر آدرنال از سه ناحیه تشکیل شده: گلومرولوزا (مینرالوکورتیکوئید)، فاسیکولاتا (گلوکوکورتیکوئید) و رتیکولاریس (آندروژنها). گلوکوکورتیکوئیدها ۸۰٪ به CBG و ۱۰٪ به آلبومین متصل هستن و فقط ۱۰٪ آزاد و فعالند. ACTH محرک اصلی ترشح گلوکوکورتیکوئیده.
اثرات گلوکوکورتیکوئیدها روی پوست:
سوال: بیماری کوشینگ در سگ چه عللی داره، چه علائم پوستی و سیستمیکی داره و چطور تشخیص و درمان میشه؟
پاسخ:
سن: میانسالی به بالا (اما موارد جوان هم داریم)
نژادهای مستعد: باکسر، بوستون تریر، پودل، داشهوند
علائم شایع اولیه: پرنوشی و پرادراری (PU/PD) که میتونه ۶-۱۲ ماه قبل از علائم پوستی باشد.
علائم پوستی (تصاویر ۱۰-۱۴ تا ۱۰-۲۲):
علائم سیستمیک: پتومگالی (شکم آویزان)، آتروفی عضلانی، لهله زدن، دیابت مقاوم به انسولین، فشار خون بالا، عفونت ادراری.
آزمایشات غربالگری:
تمایز PDH از تومور آدرنال:
PDH:
تومور آدرنال: جراحی (آدرنالکتومی) درمان انتخابی است. در صورت عدم امکان جراحی، میتوتان یا تریلوستان ممکن است مفید باشد.
سوال: هیپرکورتیزولیسم گربه چه تفاوتهایی با سگ داره؟
پاسخ:
نادر است (<۱۰۰ مورد گزارش). حدود ۸۰٪ موارد PDH و بقیه تومور آدرنال. علائم: PU/PD، ضعف عضلانی، شکم آویزان، شکنندگی شدید پوست (تصویر ۱۰-۲۳) که در بیش از ۵۰٪ موارد دیده میشه (در سگ نادر است). پیچ خوردگی گوش (تصویر ۱۰-۲۴) در موارد درمانی دیده میشه. تشخیص مشابه سگ است. درمان: آدرنالکتومی (انتخاب اول)؛ تریلوستان و کتوکونازول هم استفاده میشن، اما موفقیت محدود.
سوال: کمبود و زیادی هورمون رشد چه اثراتی روی پوست داره؟
پاسخ:
GH توسط ادنوهیپوفیز ترشح میشه و اثرات آنابولیک (از طریق سوماتومدینها یا IGF-1) و کاتابولیک داره.
کوتولگی هیپوفیز (Pituitary Dwarfism):
آکرومگالی (Acromegaly):
سوال: استروژن، آندروژن و پروژسترون چه اثراتی روی پوست دارن و بیماریهای مربوط به اونها چیه؟
پاسخ:
استروژن (Estrogen):
آندروژن (Androgen):
پروژسترون (Progesterone):
سوال: آلوپسی X چیست و چرا به آن «بیماری مرموز» میگویند؟
پاسخ:
این یک آلوپسی متقارن و غیرالتهابی است که عمدتاً در نژادهای با کت دوپوش مثل پامرانین، چاو چاو، کیشوند و مالاموت دیده میشه و علت آن ناشناخته است.
قبلاً تصور میشد کمبود GH است، اما مطالعات نشان داده اکثر این سگها GH طبیعی دارند.
نظریههای دیگر: عدم تعادل اینترمدیهای استروئید آدرنال (مثل ۱۷-هیدروکسیپروژسترون)، یا نقص در گیرندههای فولیکول مو.
علائم: از دست دادن موهای محافظ (guard hairs)، کت کرکی و تولهای، هایپرپیگمانتاسیون (تصاویر ۱۰-۳۲ تا ۱۰-۳۶). رشد مجدد مو در محل ضایعه (بیوپسی) دیده میشه که نشاندهنده مهار موضعی آناژن است.
تشخیص: با رد سایر علل غددی و بیوپسی پوست (نمایش فولیکولهای دیسپلاستیک و کراتوز فولیکولی).
درمان:
سوال: دیابت چه ضایعات پوستی در سگ و گربه ایجاد میکنه؟
پاسخ:
شایعترین تظاهرات پوستی دیابت: پیودرمای باکتریایی (تصویر ۱۰-۳۸A)، سبوره (تصویر ۱۰-۳۸B)، پوست نازک، آلوپسی (ناشی از کاتابولیسم پروتئین). ندرتاً گزانتوما، خارش وولوا و نکروبیوز لیپویدیکا دیده میشه. زمینه دیابت مستعد عفونتهای قارچی و باکتریایی است (نقص کموتاکسی و فاگوسیتوز نوتروفیلها).
سوال: این سندرم نادر چیست و چه ارتباطی با کبد و پانکراس داره؟
پاسخ:
اریتم مهاجر نکروتیک که به درماتیت نکروتیک سطحی یا نکروز متابولیک اپیدرم هم معروفه، در سگها معمولاً با بیماری مزمن کبد و گاهی با تومور سلول آلفای پانکراس (گلوکاگونوما) همراهه.
سوال: گزانتوما چیست و با چه اختلالاتی مرتبطه؟
پاسخ:
گزانتومها ضایعات گرانولوماتوز ناشی از اختلال متابولیسم لیپیدها هستند. در گربهها با دیابت قندی، هیپرلیپوپروتئینمی ارثی یا مصرف مگسترول استات دیده میشه.
علائم: پاپولها، ندولها یا پلاکهای زرد یا سفید در نقاط فشار (تصویر ۱۰-۴۲).
درمان: اصلاح رژیم غذایی (کمچرب) و کنترل دیابت.
سوال: آیا ماینوکسیدیل در درمان آلوپسی سگ مفیده؟
پاسخ:
ماینوکسیدیل یک گشادکننده عروق است که در انسان برای طاسی استفاده میشه. در سگها نتایج متناقض است و عوارض قلبی-عروقی شدید (مثل ضعف، کلاپس) دارد. در گربهها حتی مصرف موضعی میتونه باعث ادم ریوی و مرگ بشه. به دلیل عوارض بالا، توصیه نمیشود.