متن استنادی انگلیسی برای گونهها:
“Ancylostoma caninum is a parasite of dogs and other canids; A. tubaeforme is a parasite of the domestic cat and other felids; A. braziliense is a parasite of canids and felids; adults of A. ceylanicum can be found in canids, felids, and people; and U. stenocephala is found in dogs, foxes, and other canids.”
چرخه زندگی مستقیم است (نیاز به میزبان واسط اجباری ندارد)، اما میزبانهای پاراتنیک (Paratenic hosts) مانند جوندگان، سوسکها و حتی گوسفند میتوانند لاروها را در بافتهای خود نگهداری کنند.
مراحل تکامل در محیط: تخمها در مدفوع دفع میشوند ← در خاک مرطوب و گرم، لارو مرحله اول (L1) خارج میشود ← دو بار پوستاندازی میکند ← تبدیل به لارو عفونتزای مرحله سوم (L3) میشود (غیرتغذیهکننده و منتظر میزبان).
۴ مسیر ورود به میزبان نهایی: 1. از راه پوست (Percutaneous): لارو L3 پوست را سوراخ کرده، وارد خون شده، به ریه میرود، نایژه را بالا آمده، بلعیده شده و به روده باریک میرسد. 2. از راه دهان (Oral): بلعیدن لاروهای آزاد موجود در خاک یا روی گیاهان. 3. از طریق میزبان پاراتنیک: بلعیدن بافت جوندگان یا حشرات حاوی لارو. (به جز A. ceylanicum که کمتر از ۱٪ لاروها در موش زنده میمانند، بقیه گونهها مدتها در بافت موش باقی میمانند). 4. انتقال پستانی (Transmammary) - فقط مختص A. caninum: لاروهای هیپوبیوتیک (خوابیده) در بافتهای مادر، با شروع شیردهی وارد پستان و شیر میشوند. این مسیر باعث عفونت عظیم و کشنده در تولههای ۲ تا ۳ هفتهای میشود (تصویر ۱۱۳.۱ را ببینید).
دورههای پیشبروز (Prepatent) و بروز (Patent): - A. caninum: ۱۵–۲۶ روز تا تولید تخم / دفع تخم حدود ۶ ماه. - A. tubaeforme: ۱۸–۲۸ روز / ۱۸–۲۴ ماه. - A. braziliense: ۱۴–۱۶ روز / ۴–۸ ماه. - U. stenocephala: ۱۵–۱۷ روز / ۶–۱۲ ماه.
متن استنادی انگلیسی برای انتقال پستانی:
“Ancylostoma caninum of dogs is the only species discussed herein that infects neonates through transmammary transmission… larvae that have been sequestered in the tissues of the dam will enter the mammary gland and make their way into the milk after the female begins lactation.”
قلابکرمها با اتصال به مخاط روده باریک و ترشح ضدانعقاد (Anticoagulant proteins) مانند مهارکنندههای فاکتور Xa و VIIa، مانع از لخته شدن خون در محل تغذیه میشوند و خونریزی ادامهدار ایجاد میکنند.
آمار طلایی دکتر جرجی (Georgi) برای A. caninum: - میزان خون ازدسترفته به وزن کرمها نسبت مستقیم دارد: به ازای هر میلیگرم وزن کرم، روزانه ۳۰ میکرولیتر گلبول قرمز (RBC) از دست میرود. - وزن کرم ماده بالغ: ۲.۰ تا ۲.۶ میلیگرم، وزن کرم نر: حدود ۰.۸ میلیگرم. - اگر تنها ۵۰ کرم ماده و ۲۵ کرم نر داشته باشیم، روزانه ۴ میلیلیتر گلبول قرمز از دست میرود که برای یک تولهسگ کاملاً کشنده است. بدتر اینکه اوج خونریزی قبل از ظهور تخم در مدفوع اتفاق میافتد، بنابراین تشخیص زودهنگام سخت است.
مقایسه میزان خونخواری بر اساس گونه (به ازای هر کرم): - A. caninum: ۱۰ تا ۲۰۰ میکرولیتر (شدیدترین) - A. ceylanicum: ۱۴ میکرولیتر - A. braziliense: ۱ میکرولیتر - U. stenocephala: فقط ۰.۳ میکرولیتر (خفیفترین)
دو نوع بیماری بالینی از نظر جبران خون: - بیماری جبرانشده (Compensated): در سگهای بالغ با تغذیه خوب، تنها کاهش خفیف پارامترهای RBC دیده میشود و علائم بالینی واضحی ندارند. - بیماری جبراننشده (Decompensated): در حیوانات سوءتغذیه یا تولهها، کمخونی شدید، لاغری، بیاشتهایی، تاکیکاردی و مدفوع سیاه و قیری (Melena) دیده میشود. (تصویر ۱۱۳.۲ خونریزی حین آندوسکوپی را نشان میدهد).
متن استنادی انگلیسی برای خونخواری:
“The amount of blood removed is directly proportional to the weight of adult hookworms in the small intestine and amounts to a daily loss of about 30 µL of erythrocytes per mg of worm.”
“A population of only 50 females and 25 males would exact a toll of about 4 mL of erythrocytes each day… peak blood loss is experienced even before eggs appear in the feces.”
الف) آزمایش شناورسازی مدفوع (Fecal Flotation): - حتماً از روش سانتریفیوژ (Centrifugal) استفاده کنید، زیرا شناورسازی ساکن (Stationary) درصد بسیار کمتری از تخمها را بازیابی میکند. - تخمها بیضی، صاف، پوسته نازک و دارای رویان (Morula) ۴ تا ۸ سلولی هستند.
ابعاد تخم (میکرومتر) - بسیار مهم برای افتراق گونهها: | گونه | طول × عرض (میکرومتر) | | :— | :— | | A. braziliense | ۴۸–۵۷ × ۳۴–۳۹ (کوچکترین) | | A. tubaeforme | ۵۸–۶۶ × ۳۸–۴۲ | | A. caninum | ۵۸–۷۶ × ۳۶–۴۱ | | U. stenocephala | ۷۱–۹۲ × ۳۵–۵۸ (بزرگترین) |
(تصویر ۱۱۳.۳ تخم U. stenocephala را در کنار تخم A. caninum نشان میدهد).
ب) تشخیص آنتیژن مدفوع (Coproantigen ELISA): (کیت IDEXX) پروتئین ترشحی کرمهای بالغ (چه نر و چه ماده، حتی در عفونتهای پیشبروز) را شناسایی میکند. نمیتواند گونه را افتراق دهد، اما برای تشخیص عفونتهای با تعداد کم و قبل از ظهور تخم عالی است. توصیه میشود حتماً همزمان با شناورسازی انجام شود.
ج) مورفولوژی کرم بالغ (مهم برای تشخیص گونه): - دهان A. braziliense: یک جفت دندان بزرگ در هر طرف خط وسط. - دهان A. caninum و A. tubaeforme: سه جفت دندان در هر طرف (افتراق این دو با اسپیکول نر یا میزبان است). - دهان U. stenocephala: به جای دندان، دارای صفحات برنده (Cutting plates) در هر طرف است. (تصویر ۱۱۳.۴ این تفاوتها را به خوبی نشان میدهد).
د) تشخیص مولکولی (PCR): اخیراً در آمریکا کیت Real-time PCR (KeyScreen GI Parasite PCR) موجود است که DNA انگل را شناسایی کرده و مهمتر اینکه مارکر ژنتیکی مقاومت به بنزیمیدازول (Benzimidazole resistance) در A. caninum را هم تشخیص میدهد.
درمانهای تاییدشده: - سگ: فنبندازول (Fenbendazole)، میلبمایسین (Milbemycin)، موکسیدکتین (Moxidectin)، پیرانتل (Pyrantel) و ترکیب پیرانتل/فبانتل/پرازیکوانتل. - گربه: ایمودپساید (Emodepside)، آیورمکتین (Ivermectin)، میلبمایسین، موکسیدکتین، پیرانتل و سلامکتین (Selamectin).
پیشآگهی (Prognosis): برای بیماری حاد و مزمن خوب تا عالی است. اما برای بیماری پرحاد (Peracute) در تولههای ۲-۳ هفتهای که از طریق شیر آلوده شدهاند، پیشآگهی محتاطانه تا ضعیف است و نیاز به ترانسفوزیون خون و حمایت کلوئیدی دارد.
🚨 بحران اصلی: مقاومت دارویی چندگانه (Multidrug Resistance) در A. caninum: - اولین گزارش مقاومت به پیرانتل در استرالیا (۲۰۰۷) بود. - در آمریکا، ابتدا در تازیهای (Greyhound) که با ترکیب موکسیدکتین موضعی + پیرانتل خوراکی + فبانتل خوراکی درمان میشدند، شکست درمانی مشاهده شد. - تحقیقات بعدی نشان داد مقاومت همزمان به سه دسته: پیرانتل (Pyrantel)، بنزیمیدازولها (Benzimidazoles مثل فنبندازول) و ماکرولیدهای حلقوی (Macrocyclic Lactones مثل آیورمکتین و موکسیدکتین) وجود دارد. - راه حل نجات (Salvage therapy): ایمودپساید (Emodepside) تنها دارویی است که این سویههای مقاوم را پاک میکند. این دارو به صورت خوراکی برای سگ در اروپا موجود است، اما در آمریکا فرم موضعی گربه آن موجود است که میتوان تحت نظر دامپزشک به سگ خوراکی داد (هشدار! در سگهای مبتلا به کرم قلب ممکن است واکنش شدید ایجاد کند).
متن استنادی انگلیسی برای مقاومت:
“Resistance of A. caninum to pyrantel was first reported in pet dogs in Australia in 2007… Subsequent work with hookworm isolates from pet greyhounds and pet dogs of other breeds confirmed infection with multidrug resistant A. caninum.”
“Initial data indicate that canine hookworms resistant to pyrantel, benzimidazoles, and macrocyclic lactones can be cleared with emodepside treatment.”
پیشگیری روتین: استفاده ماهانه از داروهای پیشگیریکننده از کرم قلب (Heartworm preventives) که طیف وسیعی علیه قلابکرم دارند، معمولاً حیوان را عاری از انگل نگه میدارد (البته لاروهای خفته در بافت را تا زمانی که فعال نشوند، از بین نمیبرند).
پروتکل طلایی برای تولهسگها (جلوگیری از مرگ نوزادان): - از سن ۲ هفتگی، هر ۲ هفته یک بار با پیرانتل (Pyrantel) کرمزدایی شوند تا زمانی که به داروی ماهانه قلب منتقل شوند.
پیشگیری از انتقال پستانی در مادران با سابقه بیماری (مصرف خارج از برچسب - Off-label): - فنبندازول: روزانه ۵۰ میلیگرم/کیلوگرم خوراکی از روز ۴۰ آبستنی تا ۱۴ روز پس از زایمان (هزینهبر است). - آیورمکتین: ۰.۵ میلیگرم/کیلوگرم زیرجلدی، ۴ تا ۹ روز قبل از زایمان و ۱۰ روز بعد. - موکسیدکتین: ترانس درمال ۴-۴.۶ میلیگرم/کیلوگرم در روز ۵۶ آبستنی یا زیرجلدی ۱ میلیگرم/کیلوگرم در روز ۵۵ آبستنی.
پدیده «نشت لاروی (Larval Leak)»: در برخی سگها، لاروهای خفته در بافتها مدام فعال شده و روده را دوباره کلنیزه میکنند. حتی با درمان ماهانه، این سگها ممکن است همچنان تخم دفع کنند. هدف در این موارد، استفاده از داروی ماهانه برای کشتن کرمهایی است که از زمان دوز قبلی فعال شدهاند تا جمعیت روده پایین نگه داشته شود و تخمریزی محیطی متوقف شود.
متن استنادی انگلیسی برای پیشگیری تولهها:
“For all puppies, the recommendation is to deworm with pyrantel every 2 weeks beginning at 2 weeks of age until they can be transitioned to a monthly heartworm preventive product with activity against hookworms.”
۱. مهاجرت لاروی جلدی (Cutaneous Larva Migrans - CLM) یا «خزش پوستی»: - عامل اصلی: Ancylostoma braziliense (و تا حدودی A. caninum). - لاروها در پوست انسان فرو رفته، نمیتوانند به ریه برسند و در لایههای فوقانی پوست سرگردان میشوند و مسیرهای مارپیچ و خارشدار (Serpiginous tracts) ایجاد میکنند که هفتهها باقی میماند (تصویر ۱۱۳.۵ را ببینید). - جالب است که لاروها میتوانند به بافت ماهیچه انسان مهاجرت کنند؛ در یک گزارش، لارو قلابکرم ۳ ماه پس از تشخیص CLM از بیوپسی عضلانی بیمار جدا شده است.
۲. انتریت ائوزینوفیلیک (Eosinophilic Enteritis): - Ancylostoma ceylanicum به طور روتین در انسان بالغ میشود و باعث کمخونی و درد شکم میشود. - Ancylostoma caninum به ندرت در انسان به بلوغ میرسد اما میتواند باعث انتریت ائوزینوفیلیک با درد شکمی شود.
متن استنادی انگلیسی برای زئونوز:
“Ancylostoma braziliense and, to a lesser extent, A. caninum cause cutaneous larva migrans in humans… A. caninum can mature to the adult stage in the human intestine on rare occasions, eliciting an eosinophilic enteritis.”
“A hookworm larva was identified in a muscle biopsy from a person 3 months after diagnosis of CLM.”