سلام همکار آینده! مبحث لپتوسپیروز (Leptospirosis) یکی از حیاتیترین و در عین حال پیچیدهترین فصول بیماریهای عفونی در آزمون تخصص است. این بیماری که توسط باکتریهای اسپیروکت ایجاد میشود، نه تنها برای سگها بلکه به دلیل جنبههای زئونوز (Zoonosis) برای بهداشت عمومی نیز اهمیت فوقالعادهای دارد [۱، ۷۴].
در ادامه، ابتدا سوالات راهبردی را مرور میکنیم و سپس به صورت تفصیلی و مستند به آنها پاسخ میدهیم.
سوال: چرا لپتوسپیراها را “علامت سوالهای متحرک” مینامند؟ عامل بیماری، باکتریهای ظریف، منعطف و مارپیچی از جنس لپتوسپیرا (Leptospira) هستند [۲]. نام آنها از ریختشناسی خاصشان گرفته شده است: leptos به معنای نازک و spira به معنای سیمپیچ [۲]. این باکتریها دارای انتهای قلابمانند (Hook-shaped ends) هستند که در تصویر ۶۸.۱ (Fig. 68.1) به وضوح دیده میشود [۲، ۷].
“Leptospires are gram negative and have a double membrane structure… motile due to two periplasmic endoflagellae.”
سوال: چرا موشها در انتشار این بیماری “متهم ردیف اول” هستند؟ در لپتوسپیروز، دو نوع میزبان داریم [۵]: ۱. میزبان مخزن (Reservoir host): مانند جوندگان (موشها) که باکتری در لولههای کلیوی آنها کلونیزه شده و به مدت طولانی از طریق ادرار دفع میشود، بدون اینکه خودشان بیمار شوند [۵، ۸]. ۲. میزبان تصادفی (Incidental host): مانند سگ و انسان که بر اثر تماس با ادرار آلوده یا آب و خاک آلوده مبتلا شده و معمولاً علائم بالینی شدیدی نشان میدهند [۵].
سوال: چرا لپتوسپیروز اغلب یک بیماری “فصلی” (Seasonal) در نظر گرفته میشود؟ باکتریها در محیطهای مرطوب، گرم و با pH خنثی یا کمی قلیایی میتوانند هفتهها تا ماهها زنده بمانند [۶]. آنها به خشکی، اشعه UV و دمای انجماد بسیار حساس هستند [۶]. بارندگیهای شدید و سیل (Flooding) باعث شستشوی باکتریها از خاک به منابع آبی شده و خطر مواجهه را افزایش میدهد [۱۵]. جالب است که ادرار رقیق شده سگ یا گاو، بقای باکتری را نسبت به ادرار غلیظ بیشتر فراهم میکند [۶].
سوال: مسیر حرکت باکتری از پوست تا تخریب ارگانها چگونه است؟ ورود از طریق غشاهای مخاطی یا پوست خراشیده (Abraded skin) صورت میگیرد [۱۹]. پس از ورود، باکتریها وارد خون شده (Leptospiremia) و به سرعت در بافتهایی مثل کلیه، کبد، طحال، چشم و CNS پخش میشوند [۱۹].
“Pathogenic leptospires quickly establish a systemic infection via hematogenous spread… trigger a proinflammatory ‘cytokine storm’ that contributes to tissue damage.”
سوال: یک سگ مبتلا به لپتوسپیروز حاد با چه تابلویی به کلینیک میآید؟ شایعترین یافتهها شامل تب، بیحالی، بیاشتهایی، استفراغ و اسهال است [۱، ۲۱].
سوال: چرا سرفه خونی در لپتوسپیروز یک وضعیت “اورژانسی” است؟ سندروم خونریزی ریوی لپتوسپیرایی (LPHS) یک عارضه شدید و اغلب کشنده است [۲۶]. سگهای مبتلا دچار تنگینفس (Dyspnea)، تاکیپنه و گاهی خونسرفه (Hemoptysis) میشوند [۲۶]. در رادیوگرافی، الگوی آلوئولار و بینبافتی شدید (بهویژه در بخشهای خلفی-پشتی ریه) دیده میشود [۳۹]. (تصویر رادیوگرافی و هیستوپاتولوژی ریه را در Fig. 68.3 ببینید) [۴۳].
سوال: چرا نباید برای تشخیص فقط به یک بار تست MAT اکتفا کرد؟ تشخیص لپتوسپیروز یک پازل است [۴۴]: ۱. MAT (Microscopic Agglutination Test): استاندارد طلایی است [۴۴]. اما در ابتدای بیماری ممکن است منفی باشد [۴۵]. برای تایید قطعی، نیاز به مشاهده افزایش ۴ برابری تیتر (4-fold rise) در نمونههای جفت (Paitred samples) با فاصله ۱۰ تا ۱۴ روز است [۴۶]. ۲. PCR: برای تشخیص زودهنگام در هفته اول (زمانی که آنتیبادیها هنوز بالا نرفتهاند) عالی است [۵۱، ۵۲]. نمونه باید هم از خون و هم ادرار، قبل از شروع آنتیبیوتیک تهیه شود [۵۲].
سوال: چرا داکسیسایکلین “پادشاه” درمان لپتوسپیروز است؟
سوال: چرا واکسنهای قدیمی ۲-ظرفیتی دیگر کافی نیستند؟ واکسنهای قدیمی فقط علیه سرووارهای Canicola و Icterohaemorrhagiae بودند، اما امروزه اکثر درگیریها با سرووارهای دیگر مثل Pomona و Grippotyphosa است [۱۳، ۶۸]. لذا استفاده از واکسنهای ۴-ظرفیتی (Quadrivalent) توصیه میشود [۶۸].
خلاصه برای آزمون:
امیدوارم این بازنویسی به تو در درک عمیق این فصل کمک کند. اگر در مورد “مورد بالینی ماکالو” (Makalu) که یک کلپی ۱.۵ ساله با نارسایی شدید بود سوالی داری، بپرس [۸۰، ۸۵]! موفق باشی همکار عزیز.