سوال: در آزمون از من میپرسند عامل اسپوروتریکوزیس چیست و چرا برخی گونهها خطرناکترند؟
پاسخ: عامل بیماری قارچی دو شکلی (Thermodimorphic) از جنس اسپوروتریکس (Sporothrix) است. یعنی در محیط بیرون (دمای ۲۵ درجه) به صورت کپک (Mold) با کنیدیهای تیره رشد میکند، اما در بافت میزبان یا محیط کشت ۳۷ درجه، به شکل مخمر جوانهزن (Budding yeast) درمیآید.
گونههای مهم بالینی (که حتماً باید حفظ باشید):
📌 مستندات عین متن انگلیسی:
“Sporothrix brasiliensis, the principal species involved in zoonotic transmission and the causative pathogen of feline sporotrichosis in Brazil, is remarkably virulent, and has been associated with disseminated and atypical presentations of sporotrichosis in humans.”
سوال: اسپوروتریکوزیس چگونه به سگ و گربه میرسد؟ آیا انسان از سگ هم میگیرد؟
پاسخ:
📌 مستندات عین متن انگلیسی:
“Infected cats are the main species implicated in the zoonotic transmission of Sporothrix.”
“In contrast to feline sporotrichosis, canine sporotrichosis is of minimal zoonotic importance. Dogs are probably not directly involved in the transmission of sporotrichosis…”
🔎 به تصویر ۸۴.۱ (Figure 84.1) مراجعه کنید که سیکل انتقال S. schenckii (محیطی) را در مقابل S. brasiliensis (گربهمحور و شهری) به خوبی نشان میدهد.
سوال: اگر یک گربه با زخمهای متعدد و عطسه بیاید، چقدر به اسپوروتریکوزیس شک کنم؟ تفاوت آن با سگ چیست؟
پاسخ:
در گربهها (مهمترین بخش آزمون): گربهها فوقالعاده مستعد هستند. شایعترین فرم، ضایعات پوستی متعدد (Multiple skin lesions) در ۳ ناحیه یا بیشتر است. محلهای درگیر: سر (به خصوص بینی و لاله گوش - Figure 84.5)، اندامها و دم. نکته طلایی: درگیری مخاط بینی (Nasal mucosa) و علائم تنفسی مثل عطسه (Sneezing) و ترشحات بینی در ۴۲٪ گربهها دیده میشود و این یک شاخص مهم برای شکست درمان است.
در سگها: بیماری معمولاً خوشخیمتر است. شایعترین محل، پوزه (Muzzle) و پلانوم بینی (Nasal planum) است (Figure 84.4). ممکن است توده داخل بینی (Intranasal mass) مشاهده شود. فرم لنفوکوتانئوس در سگها نادر است.
در انسان: شایعترین فرم (بیش از ۵۰٪) لنفوکوتانئوس (Lymphocutaneous) است که با ضایعه اولیه در دست و گسترش به سمت بالا در طول عروق لنفاوی همراه است (Figure 84.3).
📌 مستندات عین متن انگلیسی (مهم برای گربه):
“The most frequent clinical forms of feline sporotrichosis are multiple skin lesions, usually in three or more anatomical sites, with involvement of nasal mucosa.”
“Respiratory signs are observed in 42% of cats, mainly sneezing (39%).”
سوال: استاندارد طلایی تشخیص چیست؟ آیا سیتولوژی برای تشخیص کافی است؟
پاسخ:
کشت قارچی (Fungal Culture) - استاندارد طلایی (Gold Standard): حساسیت آن در نمونههای بیوپسی پوست سگ و گربه بیش از ۹۵٪ است. نمونه را روی سابورو دکستروز آگار (SDA) در دمای ۲۵ درجه کشت میدهیم. کلنیها در ابتدا سفید و بعداً به دلیل تولید کنیدیهای تیره، قهوهای یا سیاه میشوند (Figure 84.9). عیب آن زمانبر بودن (۱۰ تا ۱۵ روز) است.
سیتولوژی (Cytology): در گربه بسیار مفید است (حساسیت ۷۹ تا ۸۷٪). در لام های رنگآمیزی شده با رایت یا گیمسا، سلولهای مخمری سیگارشکل (Cigar-shaped yeasts) به اندازه ۳-۵ در ۵-۹ میکرون را میبینیم که عمدتاً درون ماکروفاژها (Macrophages) قرار دارند (Figure 84.8). ⚠️ هشدار: بعد از شروع درمان با ایتراکونازول، حساسیت سیتولوژی به شدت افت میکند.
هیستوپاتولوژی (Histopathology): ضایعه پوستی به صورت گرانولوم پیوگرانولوماتوز (Pyogranulomatous) با رنگآمیزی GMS (سیاه) یا PAS (صورتی) قابل مشاهده است (Figure 84.13A). در گربهها بار قارچی بالاست (۹۴٪ موارد با GMS مثبت)، ولی در سگها مخمرها به ندرت دیده میشوند (فقط ۴۴٪ موارد با GMS).
تشخیص مولکولی (PCR): برای تعیین گونه، معمولاً توالییابی ژن کالمودولین (Calmodulin gene) انجام میشود (چون ویژگیهای ظاهری گونهها همپوشانی دارد).
سوال: چرا یک گربه با همان قارچ، بیماری خفیف پوستی دارد و دیگری دچار فرم سیستمیک میشود؟
پاسخ:
پس از تلقیح، قارچ در درم باقی میماند یا از طریق لنفاوی منتشر میشود. توانایی بیماریزایی بستگی به تحمل دمای بدن (Thermotolerance) و چسبیدن به فیبرونکتین بافت (از طریق ادسینهای دیواره سلولی) دارد. در پاسخ ایمنی، مسیر Th1 (با واسطه CD4+ و ماکروفاژها) و اخیراً مسیر Th17 برای پاکسازی قارچ ضروری هستند. نکته آزمونی بسیار مهم: اگرچه همآلودهگی با FIV باعث افزایش سایتوکین مهارکننده IL-10 میشود، اما جالب است که بر اساس تحقیقات، همآلودهگی با FIV به عنوان یک عامل خطر برای انتشار سیستمیک (Dissemination) در گربه محسوب نمیشود! (این یک پارادوکس معروف در این بیماری است).
📌 مستندات عین متن انگلیسی:
“Co-infection with FIV does not appear to be a risk factor for dissemination.”
“Cats with localized sporotrichosis… display well-organized granulomatous lesions with a lower fungal burden and a higher percentage of CD4+ cells.”
سوال: داروی خط اول اسپوروتریکوزیس در گربه چیست؟ چرا درمان گربهها اینقدر طولانی و سخت است؟
پاسخ:
📌 مستندات عین متن انگلیسی:
“ITZ is considered the drug of choice in human, feline, and canine sporotrichosis treatment.”
“The combination allowed the reduction of KI dose… and led to a cure rate of 96.2% in a prospective cohort study.”
سوال: کدام گربهها احتمال بیشتری دارد که به درمان استاندارد پاسخ ندهند؟
پاسخ:
عود (Relapse) معمولاً بین ۳ تا ۱۸ ماه پس از قطع درمان رخ میدهد.
📌 مستندات عین متن انگلیسی:
“involvement of the nasal mucosa, respiratory signs, and high fungal loads detected by cytologic examination or histopathology in skin lesions are predictors of treatment failure with ITZ.”
سوال: اگر یک گربه مشکوک به اسپوروتریکوزیس به کلینیک آوردند، چه اقدامات ایمنی باید رعایت کنم تا خودم بیمار نشوم؟
پاسخ:
طبق جعبه ۸۴.۱ (Box 84.1)، اقدامات کلیدی عبارتند از:
📌 مستندات عین متن انگلیسی (مهم):
“Decontamination and cleaning of cages or transport containers can be achieved with sodium hypochlorite (1%) for at least 10 minutes.”
“People handling cats with potential sporotrichosis should follow the biosafety measures listed in Box 84.1.”