پاسخ: عامل آن یک انگل تکیاختهای آبزی به نام رینوسپوریدیوم سیبری (Rhinosporidium seeberi) است. نکته بسیار مهم برای آزمون این است که این ارگانیسم قارچ نیست، بلکه در فرمانروی پروتیستا (Kingdom Protista) و رده مزومایستوزوآ (Mesomycetozoa) قرار میگیرد؛ جایی که حیوانات و قارچها از هم جدا میشوند و این ارگانیسم به پاتوژنهای ماهیها نزدیکتر است تا قارچهای معمولی.
نقل قول از متن اصلی (برای استناد): “Although once thought to be a fungus, molecular methods have identified this organism as an aquatic protistan parasite (class Mesomycetozoa) that is taxonomically located where animals and fungi diverge and is closely related to pathogens of fish.”
پاسخ: - میزبانان اصلی: سگ و انسان. (بسیار نادر در گربه، اسب و پرندگان). - شیوع جغرافیایی: در سراسر جهان اما به شدت در مناطق گرم و مرطوب مانند جنوب شرقی و مرکز جنوبی ایالات متحده، هند، سریلانکا و آرژانتین شایعتر است. - ویژگیهای سگهای درگیر: اکثریت قریب به اتفاق سگها، جوان تا میانسال (سن ۱ تا ۱۳ سال)، نژادهای بزرگ و شکاری مانند لابرادور، گلدن رتریور، دابرمن و ژرمن شپرد هستند. گرچه نژادهای کوچک هم ممکن است مبتلا شوند. در گزارشات، نرها بیشتر از مادهها بودهاند (بدون استعداد جنسی قطعی). - ویژگی گربهها: معمولاً گربههای خارج از منزل (Outdoor cats) مبتلا میشوند.
نکته برای تصویر: به شکل ۹۱.۱ (Fig 91.1) مراجعه کنید که ایالتهای آمریکا شامل آرکانزاس، تگزاس، میسیسیپی و … را که بیماری در آنها گزارش شده، نشان میدهد.
پاسخ: راه انتقال دقیقاً شناختهشده نیست (Unclear)، اما قویترین فرضیه این است که اسپورهای آزادشده در محیطهای آبی (آبهای راکد یا مردابها) از طریق ضربه یا خراش (Trauma) وارد مخاط بینی میزبان شده و توده را ایجاد میکنند. در مناطق خشک، احتمال انتقال از طریق هوا (Airborne) نیز مطرح شده است.
نکته طلایی بهداشت عمومی (Zoonotic): خبر خوب این است که انتقال مستقیم از حیوان آلوده به انسان گزارش نشده است. عفونت انسانی احتمالاً از محیط (آب یا خاک) گرفته میشود و شاید سویههای اختصاصی انسان با سویههای سگ متفاوت باشد.
نقل قول از متن اصلی: “Human infections by R. seeberi are likely acquired from the environment, and direct transmission from affected animals to humans has not been described.” همچنین: “It is possible that strains of R. seeberi that infect humans may differ from those that infect dogs.”
پاسخ: این انگل باعث ایجاد تودههای پولیپ مانند (Polypoid mass) با رشد آهسته در یکسوم قدامی (Rostral third) حفره بینی میشود. نشانهها بهصورت زیرحاده (Subacute) تا مزمن (بیش از ۱ سال) بروز میکنند:
نکته برای تصویر: تصویر راینوسکوپی این توده را در شکل ۹۱.۳ (Fig 91.3) میتوانید ببینید که صورتی و دارای نقاط میلیاری سفید تا زرد است.
پاسخ: تشخیص نیاز به ترکیبی از تصویربرداری و بررسی میکروسکوپی دارد:
نکته برای تصویر: به شکل ۹۱.۲ (Fig 91.2) نگاه کنید که یک توده در ناحیه جلوی بینی (Rostral) یک لابرادور را نشان میدهد.
نکته برای تصویر: شکل اندوسپورها را در شکل ۹۱.۴ (Fig 91.4) و اسپورانژیای بالغ و نابالغ را در شکل ۹۱.۵ (Fig 91.5) ببینید (اسپورانژی نابالغ در کنار بالغ که پر از اندوسپور است).
نقل قول از متن اصلی: “Cytologic examination… reveals suppurative to pyogranulomatous inflammation… and numerous immature to mature R. seeberi endospores… Mature endospores stain intensely, are round to oval and 10 to 15 µm in diameter, and have a thick cell wall.”
پاسخ: درمان انتخابی (Treatment of choice) برای سگ و گربه، برداشتن کامل جراحی (Surgical removal) پولیپها است که معمولاً نیاز به رینوتومی (Rhinotomy) دارد. خوشبختانه به دلیل اینکه تودهها نزدیک سوراخ بینی هستند، گاهی بدون وسعت زیاد برداشته میشوند.
پیشآگهی (Prognosis): بسیاری از سگها عود نمیکنند، اما عود (Recurrence) در برخی رخ میدهد. یک مطالعه روی ۴ سگ در میسیسیپی نشان داد که میانگین زمان عود ۷۴۹ روز (حدود ۲ سال) بوده است.
درمان دارویی (ضدعفونت کمکی): - کتوکونازول (Ketoconazole): برخی پاسخ نشان دادهاند. - داپسون (Dapsone): با دوز ۱.۱ میلیگرم بر کیلوگرم، خوراکی، هر ۸ تا ۱۲ ساعت.
⚠️ هشدار بسیار مهم دارویی (ویژه آزمون): 1. در سگها: داپسون یک داروی سولفونی است و میتواند باعث لکوپنی (Leukopenia) یا ترومبوسیتوپنی (Thrombocytopenia) شود. حتماً شمارش سلولهای خونی را پایش کنید. 2. در گربهها: مصرف داپسون اکیداً ممنوع (Not recommended) است زیرا شیوع عوارض جانبی در این گونه بسیار بالاست و باعث نوروتوکسیکوز (Neurotoxicosis) و کمخونی (Anemia) شدید میشود.
نقل قول از متن اصلی: “Dapsone is a sulfur drug… reported to cause leukopenia or thrombocytopenia in dogs. Treatment of cats with dapsone is not recommended due to a high prevalence of adverse effects in this species, specifically neurotoxicosis and anemia.”
پاسخ: کیس یک ماده لابرادور ۱۶ ماهه به نام “سارا” است که برای شکار اردک در کالیفرنیا از آبهای راکد استفاده میکرده و دچار عطسه شدید شده بود. نکات طلایی که از این کیس میآموزیم:
جمعبندی نهایی برای آزمون: - Rhinosporidium seeberi = پروتیست (نه قارچ). - شایعترین میزبان = سگهای شکاری نر جوان در مناطق گرم و مرطوب. - تشخیص قطعی = مشاهده اسپورانژی (تا ۵۰۰ میکرون) و اندوسپور (۱۰-۱۵ میکرون) در سیتولوژی. - درمان = رینوتومی + پوویدون آیوداین موضعی. - داپسون در سگها خطر خونی دارد و در گربهها سمی عصبی و خونی است. - زئونوز نیست (از حیوان به انسان منتقل نمیشود).