بخش ۲۱: اختلالات نای و برونش

1. شایع‌ترین اختلالات نای و برونش‌ها در سگ و گربه کدامند و چه تفاوت‌هایی با هم دارند؟
2. بیماری پیچیده تنفسی عفونی سگ (CIRDC) یا سرفه‌ی لانه چه نوع بیماری است، چه عواملی ایجادش می‌کنند و چرا درک آن برای صاحبان حیوانات مهم است؟
3. چگونه CIRDC را تشخیص دهیم، درمان پزشکی و حمایتی آن چیست و در چه مواردی باید از آنتی‌بیوتیک استفاده کرد؟
4. راه‌های پیشگیری از CIRDC شامل مدیریت محیطی و واکسیناسیون چگونه است و واکسن‌ها چه محدودیت‌هایی دارند؟
5. برونشیت مزمن سگ چه تعریفی دارد، چه عواملی در ایجاد آن نقش دارند و چطور از سایر بیماری‌های مشابه افتراق داده می‌شود؟
6. روش‌های تشخیصی و درمانی برونشیت مزمن سگ چیست و عوارض شایع آن (مانند برونشکتازی و فشارخون ریوی) چگونه مدیریت می‌شوند؟
7. برونشیت گربه (با نام‌های آسم گربه یا برونشیت ایدیوپاتیک) چه ویژگی‌های بالینی و پاتولوژیکی دارد و چه تشخیص‌های افتراقی مهمی دارد؟
8. درمان دارویی برونشیت گربه شامل گلوکوکورتیکوئیدها، گشادکننده‌های برونش و روش‌های استنشاقی چگونه انجام می‌شود و در موارد اورژانسی چه باید کرد؟
9. تراکئوبرونکومالاسی (کلاپس نای) در سگ‌ها چیست، چه انواعی دارد و چگونه تشخیص و درمان می‌شود؟ نقش استنت‌گذاری چه زمانی مطرح می‌شود؟
10. برونشیت آلرژیک و عفونت با کرم Oslerus osleri چه نکات تشخیصی و درمانی ویژه‌ای دارند و در چه جمعیتی از حیوانات دیده می‌شوند؟

پاسخ به سوالات

۱. اختلالات شایع نای و برونش‌ها

پاسخ:
بیماری‌های رایج در نای و برونش‌ها شامل موارد زیر هستند:

• سگ‌ها:
• بیماری پیچیده تنفسی عفونی سگ (Canine Infectious Respiratory Disease Complex - CIRDC) که همان سرفه‌ی لانه (kennel cough) است.
• برونشیت مزمن سگ (Canine Chronic Bronchitis)
• تراکئوبرونکومالاسی یا کلاپس نای (Tracheobronchomalacia / Collapsing Trachea)
• برونشیت آلرژیک (Allergic Bronchitis)

• عفونت با کرم Oslerus osleri (بیشتر در سگ‌های جوان)

• گربه‌ها:

• برونشیت گربه (Feline Bronchitis) که اغلب به صورت ایدیوپاتیک (Idiopathic) یا آسم گربه (Feline Asthma) شناخته می‌شود.
• برونشیت آلرژیک (Allergic Bronchitis)
• عفونت‌های باکتریایی یا مایکوپلاسمایی (Mycoplasma) و انگل‌های ریوی نیز می‌توانند باعث علائم برونشیت شوند.

نکته: در گربه‌ها، بوردتلا برونشی‌سپتیکا (Bordetella bronchiseptica) بیشتر با علائم دستگاه تنفسی فوقانی یا پنومونی باکتریایی همراه است تا برونشیت صرف (طبق متن اصلی: «Feline bordetellosis can cause signs of bronchitis… but is more often associated with signs of upper respiratory disease or bacterial pneumonia»).

۲. بیماری پیچیده تنفسی عفونی سگ (CIRDC) یا سرفه‌ی لانه

پاسخ:
CIRDC یک بیماری حاد، بسیار مسری و خودمحدودشونده (self-limiting) درگیرکننده‌ی راه‌های هوایی سگ‌ها است. در بیشتر سگ‌ها علائم در حدود ۲ هفته برطرف می‌شود.

• عوامل ایجادکننده: طیف وسیعی از ویروس‌ها و باکتری‌ها (جعبه ۲۱.۱) شامل بوردتلا برونشی‌سپتیکا، ویروس پاراآنفلوانزای سگ (Canine Parainfluenza Virus)، آدنوویروس نوع ۲، ویروس آنفلوانزای سگ (H3N8 و H3N2)، و مایکوپلاسما سینوس (Mycoplasma cynos) نقش دارند. عفونت همزمان با دو یا چند عامل شایع است و شدت علائم را بیشتر می‌کند.

• مکانیسم: باکتری بوردتلا به اپیتلیوم مژک‌دار می‌چسبد و پاکسازی موکوسیلیاری (mucociliary clearance) را کاهش می‌دهد و راه را برای عفونت ثانویه باز می‌کند.

• چالش‌های ارتباط با صاحب: بسیاری از صاحبان اشتباهاً فکر می‌کنند واکسن «سرفه‌ی لانه» فقط علیه بوردتلا است و کاملاً از بیماری جلوگیری می‌کند یا آنتی‌بیوتیک حتماً درمان‌کننده است. برای آموزش، بیماری را به سرماخوردگی و آنفلوانزای انسان تشبیه کنید (جعبه ۲۱.۲). مانند انسان، عوامل مختلف، واکسن‌ها کامل نیستند و بیشتر حیوانات بدون آنتی‌بیوتیک بهبود می‌یابند.

متن اصلی: «Many clients have the misunderstanding that kennel cough equals infection with Bordetella bronchiseptica. They believe that the “kennel cough” vaccine prevents the disease and that antibiotics should cure the disease.»

۳. تشخیص و درمان CIRDC

پاسخ:

• تشخیص: معمولاً بر اساس تاریخچه و علائم بالینی است. تست‌های پی‌سی‌آر (PCR) یا سرولوژی برای مدیریت طغیان‌ها مفیدند ولی در درمان تک‌حیوانی تغییر چندانی ایجاد نمی‌کنند. نمونه‌گیری از سواب حلقی یا شست‌وشوی نای انجام می‌شود. توجه: واکسن‌های استنشاقی بوردتلا تا ۲۸ روز بعد می‌توانند نتیجه پی‌سی‌آر را مثبت کاذب نشان دهند.

• درمان حمایتی:

• استراحت حداقل ۷ روز و اجتناب از ورزش و هیجان.

• استفاده از ضدسرفه‌ها (Cough Suppressants) در صورت سرفه‌های شدید یا خشک، اما در سرفه‌های مولد یا وجود ترشحات ریوی نباید استفاده شوند (جدول ۲۱.۱):

  • دکسترومتورفان (Dextromethorphan): ۱-۲ mg/kg خوراکی هر ۶-۸ ساعت (اثرگذاری آن در سگ محل سوال است).
  • بوتورفانول (Butorphanol): ۰.۵ mg/kg خوراکی هر ۶-۱۲ ساعت.
  • هیدروکودون بیتارترات (Hydrocodone bitartrate): ۰.۲۵-۰.۵ mg/kg خوراکی هر ۶-۱۲ ساعت.

• درمان آنتی‌بیوتیکی: طبق راهنمای ISCAID، آنتی‌بیوتیک فقط در ۱۰ روز اول در صورتی که تب، بی‌حالی یا بی‌اشتهایی همراه با ترشحات چرکی وجود داشته باشد، توصیه می‌شود. داروی انتخابی داکسی‌سایکلین (Doxycycline) ۵ mg/kg هر ۱۲ ساعت یا ۱۰ mg/kg هر ۲۴ ساعت (به همراه آب فراوان) است. آموکسی‌سیلین-کلاوولانات و فلوروکینولون‌ها نیز گزینه‌های دیگر هستند. آنتی‌بیوتیک را ۵ روز پس از رفع علائم یا حداقل ۱۰ روز ادامه دهید.

• پیش‌آگهی: در موارد بدون عارضه عالی است.

از متن اصلی: «Uncomplicated CIRDC is a self-limiting disease… Antibiotics are not indicated for most dogs… recommended within the first 10 days of signs ONLY if fever, lethargy, or inappetence is present together with mucopurulent discharges.»

۴. پیشگیری از CIRDC

پاسخ:

• مدیریت محیطی:
• قرنطینه‌ی سگ‌های مبتلا حداقل ۲۱ روز (زیرا ویروس آنفلوانزای H3N2 تا ۲۶ روز دفع می‌شود).
• تهویه مناسب (۱۰-۱۵ تبادل هوا در ساعت)، رطوبت زیر ۵۰٪، ضدعفونی قفس‌ها و شست‌وشوی دست‌ها.

• در کلینیک، سگ‌های با علائم را مستقیماً به اتاق معاینه ببرید و از لباس محافظ استفاده کنید.

• واکسیناسیون:

• واکسن‌های تزریقی و استنشاقی علیه بوردتلا، پاراآنفلوانزا و آدنوویروس نوع ۲ در دسترس هستند. واکسن آنفلوانزای سگ (هر دو سویه H3N8 و H3N2) به صورت کشته‌شده و دو نوبت به فاصله ۲-۴ هفته داده می‌شود.
• واکسن‌های بوردتلا از عفونت جلوگیری نمی‌کنند بلکه شدت علائم و مدت دفع را کاهش می‌دهند. واکسن استنشاقی نسبت به خوراکی برتری دارد.
• برای سگ‌های پرخطر (مثل سگ‌های پانسیون، مسابقات) سالانه تکرار شود.

متن اصلی: «These vaccines do not prevent infection but aim to decrease clinical signs should infection occur. They may also reduce the duration of shedding of organisms after infection.»

۵. برونشیت مزمن سگ (Canine Chronic Bronchitis)

پاسخ:
این سندرم بالینی به صورت سرفه‌ای تعریف می‌شود که در بیشتر روزهای حداقل ۲ ماه متوالی در طول سال گذشته رخ دهد و سایر بیماری‌های فعال وجود نداشته باشند.

• علت: التهاب طولانی‌مدت ناشی از عفونت، آلرژی، یا محرک‌های استنشاقی (مانند دود سیگار) که منجر به تغییرات غیرقابل برگشت مانند فیبروز، هیپرپلازی اپیتلیال و هیپرتروفی غدد می‌شود. ترشح بیش از حد موکوس و انسداد راه‌های هوایی کوچک رخ می‌دهد.

• ویژگی‌های بالینی:

• بیشتر در سگ‌های نژاد کوچک و میانسال تا مسن (تریرها، پودل‌ها، کوکر اسپانیل‌ها) دیده می‌شود.
• سرفه‌ی بلند و خشن که ممکن است مولد یا غیرمولد باشد. پیشرفت آهسته طی ماه‌ها تا سال‌ها. در مراحل پیشرفته عدم تحمل ورزش و تنگی نفس نمایان می‌شود.

• علائم سیستمیك (بی‌اشتهایی، کاهش وزن) وجود ندارد.

• تشخیص: با رد سایر بیماری‌ها (جعبه ۲۱.۳) مانند عفونت باکتریایی، مایکوپلاسما، بزرگ‌شدن دهلیز چپ، انگل‌های ریوی، بیماری قلبی، نئوپلازی، اجسام خارجی، و آسپیراسیون مزمن. عوارض شایع شامل برونشکتازی (Bronchiectasis) و فشارخون ریوی (Pulmonary Hypertension) است.

۶. تشخیص و درمان برونشیت مزمن سگ

پاسخ:

• تشخیص تکمیلی:
• رادیوگرافی قفسه‌ی سینه: الگوی برونشیال و افزایش نشانه‌های بینابینی (ممکن است خفیف باشد).
• شست‌وشوی نای (Tracheal Wash) یا لاواژ برونکوآلوئولار (BAL): التهاب نوتروفیلی یا مخلوط، افزایش موکوس. در صورت وجود نوتروفیل‌های دژنره، احتمال عفونت باکتریایی. ائوزینوفیلی نشان‌دهنده‌ی حساسیت یا انگل است. کشت باکتری و PCR برای مایکوپلاسما انجام شود.
• برونکوسکوپی (Bronchoscopy): برای رد سایر بیماری‌ها و مشاهده‌ی کلاپس برونش‌ها (شکل ۲۱.۳) مفید است.

• در موارد مشکوک به دیسکینزی مژک‌ها (Ciliary Dyskinesia) در سگ‌های جوان، بررسی حرکت اسپرم یا بیوپسی انجام شود.

• درمان:

• مدیریت عمومی: اجتناب از محرک‌ها (دود، عطرها)، کاهش وزن در صورت نیاز، بهبود کیفیت هوای داخل ساختمان، استفاده از هارنس به جای قلاده، ورزش مناسب، و حفظ هیدراتاسیون سیستمیک.

• داروها:

  • گلوکوکورتیکوئیدها (مثل پردنیزون): مؤثرترین درمان. دوز شروع ۰.۵-۱ mg/kg خوراکی هر ۱۲ ساعت، سپس کاهش تدریجی تا کمترین دوز مؤثر (ایده‌آل ≤۰.۵ mg/kg یک روز در میان).
  • گشادکننده‌های برونش (برونکودیلاتورها): تئوفیلین (Theophylline) با دوز ۱۰ mg/kg هر ۱۲ ساعت یا ۲۰ mg/kg هر ۲۴ ساعت (سگ) که علاوه بر گشادکنندگی، اثر ضدالتهابی و بهبود پاکسازی موکوسی دارد. سطح پلاسمایی ۵-۱۰ μg/mL برای اثر ضدالتهاب و ۱۰-۲۰ μg/mL برای گشادکنندگی توصیه می‌شود. داروهای سمپاتومیمتیک مثل تربوتالین (Terbutaline) یا آلبوترول (Albuterol) نیز گزینه هستند.
  • ضدسرفه‌ها: با احتیاط، برای سرفه‌های غیرمؤثر و خسته‌کننده. هیدروکودون قوی‌ترین گزینه است. ماروپیتانت (Maropitant) نیز می‌تواند در کاهش سرفه مؤثر باشد.
  • آنتی‌بیوتیک: فقط در صورت اثبات عفونت با کشت، حداقل ۳-۴ هفته. داکسی‌سایکلین، آزیترومایسین یا فلوروکینولون‌ها در صورت حساسیت.

• پیش‌آگهی: قابل درمان کامل نیست اما با مدیریت مناسب کیفیت زندگی خوب خواهد بود.

۷. برونشیت گربه (ایدیوپاتیک یا آسم)

پاسخ:
برونشیت گربه یک بیماری شایع با علائم سرفه، خس‌خس (wheezing) و/یا تنگی نفس است. راه‌های هوایی گربه‌ها نسبت به سگ‌ها واکنش‌پذیرتر (hyperreactive) هستند و مستعد برونکواسپاسم می‌باشند.

• تشخیص‌های افتراقی مهم (جدول ۲۱.۲):
• انگل‌های ریوی (Aelurostrongylus abstrusus، Capillaria aerophila، Paragonimus kellicotti)
• بیماری کرم قلب (Heartworm)
• برونشیت باکتریایی یا مایکوپلاسمایی
• فیبروز ریوی ایدیوپاتیک (Idiopathic Pulmonary Fibrosis)
• کارسینوم ریه
• توکسوپلاسموز (با علائم سیستمیک)

• پنومونی آسپیراسیون

• پاتوفیزیولوژی: انسداد راه‌های هوایی کوچک به دلیل ترکیبی از برونکواسپاسم، التهاب، هیپرتروفی عضلات صاف، افزایش موکوس، فیبروز و آمفیزم (جعبه ۲۱.۵ و ۲۱.۶). بر اساس طبقه‌بندی Moise، انواع مختلف شامل آسم برونشیال (قابل برگشت)، برونشیت حاد، برونشیت مزمن (غیرقابل برگشت) و آمفیزم است.

• علائم بالینی: سرفه یا حملات تنگی نفس، معمولاً در گربه‌های جوان تا میانسال. صاحبان ممکن است سرفه را با بالا آوردن گلوله‌ی مو اشتباه بگیرند. معاینه بین حملات ممکن است نرمال باشد.

• تشخیص:

• رادیوگرافی قفسه‌ی سینه: الگوی برونشیال، افزایش نشانه‌های بینابینی، گاهی اتساع بیش از حد ریه‌ها و آتلکتازی لوب میانی راست.
• سیتولوژی شست‌وشوی نای یا BAL: افزایش سلول‌های التهابی (ائوزینوفیلیک، نوتروفیلیک یا مخلوط) و موکوس. ائوزینوفیلی نشان‌دهنده‌ی آلرژی یا انگل است.
• کشت و PCR برای مایکوپلاسما و باکتری.
• آزمایش کرم قلب و آزمایش مدفوع برای انگل‌های ریوی (حداقل ۳ بار با روش‌های تغلیظ).

۸. درمان برونشیت گربه

پاسخ:

• اورژانس تنفسی:

• اکسیژن‌درمانی، تزریق زیرجلدی تربوتالین (۰.۰۱ mg/kg، قابل تکرار)، دگزامتازون سدیم فسفات (۰.۱-۰.۵ mg/kg وریدی) و در صورت لزوم آلبوترول استنشاقی هر ۳۰ دقیقه تا ۴ ساعت.

• مدیریت محیطی:

• حذف محرک‌ها و آلرژن‌های احتمالی (دود، عطر، گرده، غذاهای خشک حاوی کنه‌های انباری). بهبود کیفیت هوای داخل ساختمان.

• درمان دارویی:

• گلوکوکورتیکوئیدها:
  • خوراکی: پردنیزولون (Prednisolone) ۰.۵ mg/kg هر ۱۲ ساعت، در صورت عدم پاسخ تا ۱ mg/kg افزایش و سپس کاهش تدریجی به کمترین دوز مؤثر (ترجیحاً یک روز در میان).
  • استنشاقی (MDI): فلوتيکازون پروپیونات (Fluticasone propionate) با اسپیسر (AeroKat®). دوز معمول ۱۱۰-۲۲۰ μg دو بار در روز. اثر کامل بعد از ۷-۱۰ روز. این روش عوارض سیستمیک کمتری دارد و برای گربه‌های دیابتی یا آنهایی که به خوراکی پاسخ نمی‌دهند مناسب است.
• گشادکننده‌های برونش:
  • تئوفیلین: ۱۰-۱۵ mg/kg خوراکی هر ۲۴ ساعت (سطح پلاسمایی ۱۰-۲۰ μg/mL).
  • تربوتالین: خوراکی ۰.۶۲۵ mg (یک‌هشتم تا یک‌چهارم قرص ۲.۵ mg) هر ۱۲ ساعت، یا زیرجلدی ۰.۰۱ mg/kg در مواقع اورژانس.
  • آلبوترول استنشاقی (MDI) برای حملات حاد در خانه.

• آنتی‌بیوتیک‌ها: در صورت مشکوک به مایکوپلاسما، داکسی‌سایکلین ۵ mg/kg هر ۱۲ ساعت یا ۱۰ mg/kg هر ۲۴ ساعت به مدت ۱۴ روز (به همراه آب فراوان برای جلوگیری از تنگی مری).

• پیگیری پاسخ‌دهی: اگر پاسخ نداد، جعبه ۲۱.۷ را بررسی کنید (مصرف دارو، تشخیص‌های از دست رفته، بیماری‌های عارض‌دار).

• پیش‌آگهی: خوب با کنترل علائم، اما درمان کامل نادر است و خطر مرگ ناگهانی در حملات شدید وجود دارد.

از متن اصلی: «Cats with idiopathic bronchitis… have some degree of airway eosinophilia, typical of an allergic reaction… The maximal effect of fluticasone is not expected until after 7 to 10 days of treatment.»

۹. تراکئوبرونکومالاسی (کلاپس نای) در سگ‌ها

پاسخ:

• تعریف و عوامل: تنگ‌شدن مجرای نای یا برونش‌ها به دلیل ضعف غضروف‌ها یا شُل‌شدن غشای پشتی نای (dorsal tracheal membrane). می‌تواند مادرزادی (در نژادهای کوچک) یا اکتسابی (در اثر التهاب مزمن) باشد. در انسان و دامپزشکی به آن تراکئوبرونکومالاسی (TBM) می‌گویند. در گربه‌ها نادر است و معمولاً ثانویه به انسداد (تومور، جسم خارجی، ضربه) است.

• انواع از نظر محل:

• خارج قفسه‌ای (Extrathoracic: گردنی و ابتدای سینه): باعث تنگی نفس دمی و صداهای استریدور (stertor) می‌شود.

• داخل قفسه‌ای (Intrathoracic: داخل سینه و برونش‌ها): باعث تنگی نفس بازدمی و سرفه‌ی «غاز» (goose honk) و خس‌خس می‌شود.

• تشخیص:

• رادیوگرافی: نمای دمی برای ارزیابی نای خارج قفسه‌ای و نمای بازدمی برای نای داخل قفسه‌ای (شکل‌های ۲۱.۵ و ۲۱.۶).
• فلوروسکوپی (Fluoroscopy): بهترین روش برای مشاهده‌ی پویایی کلاپس (کاهش قطر بیش از ۷۰٪ در بازدم اجباری).

• برونکوسکوپی (شکل ۲۱.۷) و نمونه‌برداری برای بررسی بیماری‌های همراه.

• درمان:

• مدیریت طبی: کاهش وزن، استفاده از هارنس، اجتناب از هیجان و گرما. ضدسرفه‌ها (هیدروکودون، بوتورفانول)، کورتیکواستروئیدهای کوتاه‌مدت در تشدیدها، و برونکودیلاتورها در صورت همراهی با برونشیت مزمن. در موارد مقاوم، ماروپیتانت یا گاباپنتین (Gabapentin) نیز به کار می‌روند.
• استنت‌گذاری داخل لومنی (Intraluminal Stent): برای موارد شدید که به درمان طبی پاسخ نمی‌دهند. استنت‌های خودگشاشونده از آلیاژ نیکل-تیتانیوم (شکل ۲۱.۸) زیر فلوروسکوپی قرار می‌گیرند. پاسخ فوری است اما عوارض (سرفه، عفونت، شکستگی استنت) تا ۴۰٪ گزارش شده و نیاز به مراقبت مداوم دارد.

• استنت خارج لومنی (Extraluminal Stent) با حلقه‌های پلاستیکی: دوام بیشتر ولی تهاجمی‌تر و فقط برای نای گردنی.

• پیش‌آگهی: در اکثر سگ‌ها با مدیریت طبی قابل کنترل است. در موارد شدید با استنت، میانگین بقا ۵۰۲ روز و میزان بقای یک‌ساله ۶۰٪ است.

از متن اصلی: «Medical therapy is adequate treatment for most animals… Tracheal stenting should be considered for dogs with TBM that cannot effectively ventilate due to airway obstruction despite aggressive medical management.»

۱۰. برونشیت آلرژیک و عفونت Oslerus osleri

پاسخ:

برونشیت آلرژیک (Allergic Bronchitis):
- یک پاسخ حساسیتی به آلرژن‌های استنشاقی یا غذایی است. تشخیص قطعی با شناسایی آلرژن و بهبود پس از حذف آن یا حساسیت‌زدایی (hyposensitization) صورت می‌گیرد.
- در گربه‌ها، مطالعه‌ی Prost (۲۰۰۴) نشان داد ۱۵ از ۲۰ گربه به آلرژن‌های هوایی واکنش مثبت داشتند و حذف غذای خشک در برخی بهبود ایجاد کرد.
- در سگ‌ها، التهاب ائوزینوفیلیک در شست‌وشوی نای انتظار می‌رود و باید انگل‌ها رد شوند. مدیریت شامل حذف آلرژن‌های محیطی، رژیم‌های غذایی جدید و در موارد شدید ایمونوتراپی است.

عفونت با Oslerus osleri:
- یک انگل نادر در سگ‌های جوان (معمولاً زیر ۲ سال) که کرم‌های بالغ در محل کارینا (Carina) و برونش‌های اصلی زندگی کرده و باعث واکنش ندولار التهابی می‌شوند.
- علائم: سرفه‌ی بلند و غیرمولد که با CIRDC اشتباه می‌شود اما ادامه‌دار است.
- تشخیص: مشاهده‌ی ندول‌ها در کارینا با برونکوسکوپی (شکل ۲۱.۹) و یافتن لارو در شست‌وشوی نای یا مدفوع (روش شناوری سولفات روی).
- درمان: ایورمکتین (Ivermectin) ۴۰۰ μg/kg خوراکی یا زیرجلدی هر ۳ هفته، چهار نوبت (در نژادهای حساس مثل کولی ممنوع). جایگزین: فن‌بندازول (Fenbendazole) ۵۰ mg/kg روزانه به مدت ۱۴-۷ روز.
- پیش‌آگهی خوب است.

متن اصلی: «Oslerus osleri is an uncommon parasite of young dogs, usually those younger than 2 years of age… Ivermectin (400 μg/kg orally or subcutaneously) is recommended… cannot be administered to Collies or related breeds.»

جمع‌بندی نهایی

• CIRDC یک بیماری شایع و خودمحدودشونده است که درمان آن عمدتاً حمایتی است و آنتی‌بیوتیک فقط در شرایط خاص. پیشگیری با واکسن و مدیریت محیطی امکان‌پذیر است.
• برونشیت مزمن سگ یک بیماری التهابی مزمن با سرفه‌ی طولانی‌مدت است که با گلوکوکورتیکوئیدها و برونکودیلاتورها کنترل می‌شود.
• برونشیت گربه اغلب ایدیوپاتیک است و با ترکیبی از گلوکوکورتیکوئیدهای خوراکی/استنشاقی و برونکودیلاتورها مدیریت می‌شود. توجه به تشخیص‌های افتراقی (انگل‌ها، تومورها، عفونت‌ها) ضروری است.
• تراکئوبرونکومالاسی در سگ‌های نژاد کوچک شایع است و با مدیریت طبی یا استنت‌گذاری قابل کنترل است.
• برونشیت آلرژیک و Oslerus osleri موارد خاصی هستند که نیاز به تشخیص دقیق و درمان اختصاصی دارند.

بازگشت به فهرست دانشنامه