پاسخ به سوال ۱: تفاوت خودایمنی اولیه و ثانویه
استناد به متن اصلی برای دقت:
“The term primary autoimmune disease is reserved for disorders in which no underlying cause can be identified… The term secondary autoimmunity is used to describe immune-mediated disorders in which an underlying reason for the autoimmune response can be identified. Examples of secondary causes… include infection, exposure to certain drugs or toxins, neoplasia, and vaccine administration.”
نکته کاربردی برای آزمون: اگر حیوانی با کمخونی همولیتیک (IMHA) مراجعه کرد و همزمان عفونت مایکوپلاسما یا مصرف داروی متی مازول داشت، آن را ثانویه در نظر بگیر و درمان علت زمینهای را اولویت بده؛ ولی اگر هیچکدام نبود، بهعنوان اولیه با سرکوبکنندههای ایمنی قوی درمانش کن.
پاسخ به سوال ۲ و ۳: مکانیسم نوع I (فوری / Anaphylactic)
این واکنش کار سیستم ایمنی هومورال (Humoral)، ایمونوگلوبولین E (IgE) و ماستسلها (Mast Cells) است. به این ترتیب پیش میرود: برخورد اول با آلرژن (مثلاً گرده یا کنه) از طریق پوست یا مجاری تنفسی → فعال شدن لنفوسیتهای Th2 → تحریک سلولهای پلاسما برای ساختن IgE اختصاصی → اتصال IgE به گیرندههای روی ماستسلها. در برخورد مجدد، آلرژن به IgEهای روی ماستسل متصل شده و باعث دگرانولاسیون (Degranulation) میشود که رهاسازی هیستامین و مواد التهابی، باعث اتساع عروق، ادم، برونکوکونستریکشن و خارش میشود.
مثالهای کامل بیماریهای نوع I را در جدول ۷۰.۱ (Table 70.1) کتاب ببینید.
پاسخ به سوال ۴: مکانیسم نوع II (سیتوتوکسیک / Cytotoxic)
اینجا پادتنهای IgG یا IgM مستقیماً به سطح سلولهای هدف متصل میشوند. این اتصال یا باعث فعال شدن کمپلمان و تخریب مستقیم سلول میشود، یا باعث داخلیسازی (Internalization) گیرندههای سطح سلول میگردد.
استناد به متن اصلی برای تفکیک با نوع III:
“Antibodies involved in type II responses are usually tissue specific… in immune-mediated hemolytic anemia, antibody binding results in either intravascular or extravascular red blood cell hemolysis, whereas in pemphigus foliaceous, antibody binding results in disruption of keratinocyte adhesion.”
فرق کلیدی نوع II با III این است که در نوع II، پادتن به خود سلول متصل میشود (مثل هدف گیری مستقیم)، ولی در نوع III، پادتن با آنتیژن در خون کمپلکس ساخته و رسوب میکند.
پاسخ به سوال ۵: مکانیسم نوع III (کمپلکس ایمنی / Immune Complex)
در این نوع، پادتنهای IgG با آنتیژنهای حلشده در خون ترکیب میشوند و کمپلکسهای ایمنی محلول (Soluble Immune Complexes) را میسازند. این کمپلکسها در دیوارهٔ رگهای خونی مخصوصاً در کلیه (گلومرول)، مفاصل، پوست و چشم رسوب میکنند. رسوب آنها باعث فعال شدن کملمان، جذب نوتروفیلها و تخریب بافت میشود.
پاسخ به سوال ۶: مکانیسم نوع IV (تاخیری / Delayed-Type)
اینجا خبری از پادتن نیست! این واکنش کاملاً توسط سیستم ایمنی سلولی (Cell-Mediated) و لنفوسیتهای T حساسشده انجام میشود. پس از مواجهه مجدد با آنتیژن، این سلولهای T سیتوکینهایی ترشح میکنند که ماکروفاژ و نوتروفیل را به سمت بافت جذب میکنند.
مثالهای کامل بیماریهای نوع IV را در جدول ۷۰.۱ (Table 70.1) کتاب ببینید.
پاسخ به سوال ۷: شکست تحمل (Loss of Tolerance) و نقش ژنتیک و محیط
در حیوانات طبیعی، سیستم ایمنی باید نسبت به خودش تحمل (Tolerance) داشته باشد. لنفوسیتهای خودواکنش (Autoreactive) عمدتاً در تیموس حذف میشوند. آنهایی که به محیط میرسند یا خاموش (Anergic) میشوند، یا توسط سلولهای T تنظیمی (Tregs) سرکوب میشوند، یا دچار آپوپتوز (مرگ برنامهریزیشده) میشوند.
عوامل مؤثر در شکست این تحمل: ۱. ژنتیک (نژاد): بسیار مهم است. نژادهای خاصی مستعدند. مثلاً کوکر اسپانیل، بیچون فریز و مینیاتور شنوزر در IMHA مستعدند. یا نژاد ژرمن شپرد در SLE و تیروئیدیت مستعد است. (۹۰٪ موارد IMHA اولیه در سگهای خالص دیده میشود). ۲. محیط (عفونتها): مکانیسمهایش شامل میمیک مولکولی (Molecular Mimicry) (آنتیژن میکروب شبیه بافت خودی است)، اثر تماشاچی بیگناه (Innocent Bystander) (التهاب ناشی از میکروب، بافت خودی را هم تخریب میکند و آنتیژنهای پنهان را آشکار میسازد)، و تحریک غیراختصاصی لنفوسیتها توسط سوپرآنتیژنها.
استناد به متن اصلی برای مکانیسم تحمل:
“Most autoreactive B and T cells are deleted during maturation in the thymus, and those that escape… are rendered anergic in the peripheral circulation, or are actively suppressed by regulatory T cells.”
پاسخ به سوال ۸: نقش واکسن و داروها (آیا شواهد قطعی است؟)
استناد به متن اصلی:
“The role of vaccination in the precipitation of autoimmunity is unclear. Currently the evidence is weak and based on anecdotal observation of a temporal association… A cause-and-effect relationship has been difficult to establish definitively.”
پاسخ به سوال ۹: ارگانهای درگیر و تشخیص بیماریهای چندسیستمی
هر ارگانی میتواند هدف قرار بگیرد، ولی در سگ و گربه شایعترینها به ترتیب: مفاصل، پوست، کلیه و سیستم خونساز (Hematologic) هستند. سیستمهای عصبی، چشمی، گوارشی و تنفسی هم درگیر میشوند.
برای دیدن لیست کامل نژادهای مستعد و بیماریهای هر ارگان، حتماً به جدول ۷۰.۲ (Table 70.2) در کتاب مراجعه کنید که اطلاعات طلایی برای آزمون دارد.
جمعبندی نهایی برای آزمون تخصصی: