سوال: با توجه به گونههای مختلف بابزیا در سگها، کدام یک در آمریکا شایعتر است و درمان هر کدام چه تفاوتی دارد؟
پاسخ: بابزیاها انگلهای داخل گلبول قرمز (RBC - Red Blood Cell) هستند که باعث کمخونی همولیتیک میشوند. شدت بیماری به گونه انگل بستگی دارد:
(متن اصلی: Presence of B. gibsoni DNA in blood of dogs in the United States has been associated with a history of a dog bite, especially by an American Pit Bull Terrier)🔬 تشخیص (Diagnosis):
بررسی مستقیم با رنگآمیزی رایت (Wright) یا گیمسا (Giemsa) روی لام خون مویرگی. اما به دلیل نوسان انگل در خون، منفی کاذب دارد.
بهترین روش: واکنش زنجیرهای پلیمراز (PCR - Polymerase Chain Reaction) برای تشخیص گونه دقیق.
نکته مهم: آزمایش سرولوژی (مانند IFA - Indirect Fluorescent Antibody) فقط تماس را نشان میدهد و برای تشخیص قطعی بیماری بالینی کافی نیست، چون بسیاری از سگها ناقل بدون علامت هستند. (متن اصلی: positive results in PCR assays prove current infection... However, as subclinical carriers exist, positive results do not always correlate with clinical illness)
💊 درمان (Treatment) در آمریکا:
(متن اصلی: this combination does not always result in elimination of infection, and B. gibsoni resistance to these drugs has been recognized)⚠️ نکته ویژه آزمون: تشخیص افتراقی اصلی بابزیوز حاد، کمخونی همولیتیک ایمنیمدار (IMHA) و ترومبوسیتوپنی ایمنیمدار (ITP) است. (متن اصلی: The main differential diagnoses for acute babesiosis is primary immune-mediated hemolytic anemia and immune-mediated thrombocytopenia)
سوال: چرا سیتاکسوزونوز در گربهها تا قبل از درمان جدید، تقریباً همیشه کشنده بود و درمان فعلی چیست؟
پاسخ: عامل آن Cytauxzoon felis است که توسط کنه Amblyomma americanum (کنه لون استار) منتقل میشود. چرخه زندگی شامل شیزونتها (Schizonts) در ماکروفاژها و سپس مرزوئیتها (Merozoites) در گلبولهای قرمز است. انسداد عروق توسط ماکروفاژهای آلوده و کمخونی همولیتیک باعث مرگ میشود. پیک ابتلا در فروردین، اردیبهشت و خرداد (April, May, June) است.
🔬 تشخیص: مشاهده فرمهای انگل داخل گلبول قرمز (شکل ۹۸.۱ را در کتاب ببینید - FIG 98.1). همچنین پیسیآر (PCR) خون برای اثبات عفونت جاری قطعی است.
💊 درمان (تحولی بزرگ):
مطالعهای نشان داد که ترکیب آتوواکون (Atovaquone) (۱۵ میلیگرم/کیلوگرم خوراکی هر ۸ ساعت) و آزیترومایسین (Azithromycin) (۱۰ میلیگرم/کیلوگرم خوراکی هر ۲۴ ساعت) باعث بهبودی ۶۰٪ موارد میشود. در مقابل، درمان قدیمی با ایمیدوکارب (Imidocarb) تنها ۲۶٪ موفقیت داشت. (متن اصلی: The survival rates for the atovaquone/azithromycin combination and imidocarb were 60% and 26% respectively)
سوال: تفاوت مهم Hepatozoon canis و H. americanum در علائم بالینی و درمان چیست؟
پاسخ:
🩺 علائم بالینی: H. americanum باعث درد شدید ناحیه پارااسپاینال (Paraspinal hyperesthesia)، تب، کاهش وزن و ترشحات چشم و بینی میشود.
🔬 تشخیص: مشاهده گامونتها (Gamonts) در نوتروفیلها یا مونوسیتهای خون محیطی. همچنین بیوپسی عضله برای دیدن بافتهای کیستی شکل.
💊 درمان: - برای H. americanum: ترکیب تریمتوپریم-سولفادیازین (۱۵ میلیگرم/کیلوگرم هر ۱۲ ساعت) + پیریمتامین (۲۵/۰ میلیگرم/کیلوگرم هر ۲۴ ساعت) + کلیندامایسین (۱۰ میلیگرم/کیلوگرم هر ۸ ساعت) به مدت ۱۴ روز. سپس برای جلوگیری از عود از دکوکینات (Decoquinate) همراه غذا استفاده شود. - برای H. canis: ایمیدوکارب (۵-۶ میلیگرم/کیلوگرم IM یا SC) یک یا دو بار با فاصله ۱۴ روز.
سوال: چرا لیشمانیوز یک بیماری مزمن کلیوی است و پروتکل استاندارد درمانی (LeishVet) چیست؟
پاسخ: عامل Leishmania infantum (در آمریکا) است. در آمریکا، برخلاف سایر نقاط که توسط پشه خاکی (Sandfly) منتقل میشود، در سگهای Foxhound عمدتاً به صورت عمودی (از مادر به توله) و از طریق تماس خونی منتقل میشود.
🩺 علائم بالینی:
کاهش وزن با وجود اشتهای خوب، بزرگی طحال (Splenomegaly) و غدد لنفاوی (Lymphadenopathy)، آلوپسی صورت، ضایعات پوستی مشخص شامل هایپرکراتوز و اولسر در پل بینی، لاله گوش و پدهای پا (تصویر ۹۸.۲ را ببینید - FIG 98.2). در نهایت، نارسایی مزمن کلیه (Chronic Kidney Disease) مهمترین علت مرگ است.
(متن اصلی: Most dogs die or are euthanized as a consequence of chronic kidney disease)
🔬 تشخیص: دیدن آماستیگوتها (Amastigotes) در آسپیره مغز استخوان یا غدد لنفاوی با رنگآمیزی گیمسا (تصویر ۹۸.۳ را ببینید - FIG 98.3). از PCR برای بررسی پاسخ به درمان استفاده میشود. هیپرگلوبولینمی (به ویژه پلیکلونال) بسیار شاخص است.
💊 درمان (طبق توصیه LeishVet):
درمان قطعی (پاکسازی کامل) وجود ندارد و بیماری عود میکند.
پروتکل طلایی: ترکیب آنتیموان (مثل مگلومین آنتیمونیت) با آلوپورینول (Allopurinol) (۱۵ میلیگرم/کیلوگرم خوراکی هر ۱۲ ساعت) حداقل به مدت ۶ ماه. (متن اصلی: The combination of antimony compounds and allopurinol was superior to treatment with either drug alone)
از آنجایی که داروهای آنتیموان در آمریکا موجود نیستند، درمان را با آلوپورینول شروع کنید. در موارد کلیوی، پیشآگهی ضعیف است.
⚠️ زئونوز: سگها مخزن اصلی برای انسان هستند، اما در مطالعه روی ۱۸۵ فرد در تماس با سگهای Foxhound آلوده، هیچکس مبتلا نشد. (متن اصلی: None of the 185 persons with potential exposure to infected Foxhounds had evidence of infection)
سوال: تفاوت اصلی Neospora caninum با Toxoplasma gondii در تشخیص آسیبشناسی چیست و درمان آن کدام است؟
پاسخ: Neospora caninum یک کوکسیدیاست که چرخه جنسی آن در دستگاه گوارش سگها (میزبان قطعی) کامل میشود. تولهها از طریق جفت (Transplacental) آلوده میشوند.
🩺 علامت ویژه بالینی: فلج صعودی با هایپراکستنشن (باز شدن بیش از حد) اندامهای عقبی (Ascending paralysis with hyperextension of the hindlimbs) در تولههای مبتلا به مادرزادی. آتروفی عضلانی و بیماری مخچه (Cerebellar ataxia and atrophy) نیز دیده میشود.
🔬 تشخیص تفریقی با توکسوپلاسما (نکته طلایی آزمون):
در نمای هیستوپاتولوژی، دیواره کیست بافتی (Tissue cyst) Neospora ضخیمتر از ۱ میکرون است، در حالی که دیواره کیست Toxoplasma نازکتر از ۱ میکرون است (شکل ۹۸.۴ را ببینید - FIG 98.4). همچنین از PCR و سرولوژی اختصاصی (IFA با تیتر حداقل ۱:۲۰۰) استفاده میشود. (متن اصلی: IgG antibody titers of at least 1:200 have been detected in most dogs with clinical neosporosis)
💊 درمان: کلیندامایسین (۱۰ میلیگرم/کیلوگرم هر ۸ ساعت) به مدت ۴ هفته یا ترکیب تریمتوپریم-سولفادیازین + پیریمتامین (۱ میلیگرم/کیلوگرم هر ۲۴ ساعت) به مدت ۴ هفته. داروی جدید پونازوریل (Ponazuril) با دوز ۲۰ میلیگرم/کیلوگرم خوراکی روزانه نیز مؤثر گزارش شده است.
سوال: چگونه میتوان تشخیص بالینی توکسوپلاسموز را در گربه مبتلا به یووئیت تأیید کرد و اقدامات پیشگیرانه از انتقال به انسان چیست؟
پاسخ: گربه، میزبان قطعی است و اووسیست (Oocyst) را فقط ۳ تا ۲۱ روز پس از اولین عفونت دفع میکند (شکل ۹۸.۵ را ببینید - FIG 98.5). شایعترین راه عفونت در گربه، خوردن تاکیزوئیت یا برادیزوئیت در شکار است.
🩺 علائم: تقریباً ۱۰-۲۰٪ گربهها اسهال خفیف خودمحدودشونده دارند. اما فرم کشنده (اکستراینستینال) شامل ذاتالریه، هپاتیت و درگیری سیستم اعصاب مرکزی (CNS) است. در گربههای بالغ، شایعترین تظاهر، یووئیت قدامی یا خلفی (Anterior/Posterior Uveitis) همراه با کوریورتینیت نقطای (تصویر ۹۸.۶ - FIG 98.6) است.
🔬 تشخیص قطعی بالینی (چالشبرانگیز است چون آنتیبادی در گربههای سالم هم هست):
بهترین روش تشخیصی برای یووئیت یا توکسوپلاسموز عصبی، اندازهگیری همزمان آنتیبادی اختصاصی در مایع زجاجیه (Aqueous humor) یا مایع مغزی-نخاعی (CSF) همراه با PCR است. (متن اصلی: The combination of aqueous humor or CSF T. gondii-specific antibody detection and T. gondii DNA amplification by PCR is the most accurate way to diagnose ocular or CNS toxoplasmosis)
نکته مهم: تشخیص IgM اختصاصی در مایع چشم یا CSF نشاندهنده بیماری بالینی فعال است.
💊 درمان: کلیندامایسین (۱۰-۱۲ میلیگرم/کیلوگرم خوراکی هر ۱۲ ساعت) به مدت ۴ هفته، خط اول درمان است. (آزیترومایسین نیز گزینه دیگر است). اگر یووئیت همراه با درد یا خطر گلوکوم وجود دارد، حتماً باید کورتیکواستروئید موضعی یا سیستمیک همزمان تجویز شود.
👨👩👧👦 پیشگیری از زئونوز (باکس ۹۸.۱ - Box 98.1):
(متن اصلی: Cats are quite fastidious and usually do not allow feces to remain on their skin)سوال: شاگاس در سگها چه ارگان اصلی را درگیر میکند و چالش درمانی آن چیست؟
پاسخ: عامل Trypanosoma cruzi است که توسط حشره تریاتومین (Reduviid bug یا “حشره بوسهزن”) منتقل میشود. زمانی که حشره در حین خونخواری مدفوع میکند، فرم اپیماستیگوت (Epimastigote) وارد زخم میشود.
🩺 علامت ویژه: کاردیومیوپاتی اتساعی (Dilated Cardiomyopathy) و اختلالات هدایت قلبی (آریتمی بطنی، بلوک قلبی) که ناشی از آسیب مستقیم انگل و واکنش ایمنی است.
💊 درمان: داروی مؤثر (نیفورتیموکس) در آمریکا به راحتی در دسترس نیست و سمی است. مطالعات اخیر نشان داده که آلوپورینول و همچنین سیمواستاتین (به دلیل اثرات تعدیلکننده ایمنی) ممکن است مفید باشند. (متن اصلی: administration of simvastatin... lessened cardiac dysfunction over time)
بیشتر سگهایی که از فاز حاد جان سالم به در میبرند، به کاردیومیوپاتی مزمن مبتلا میشوند.
⚠️ زئونوز: سگها مخزن مهمی برای انگل هستند و خون آنها برای انسان عفونیزاست. بنابراین غربالگری اهداکنندگان خون ضروری است.
| بیماری | گونه/عامل کلیدی | علامت ممیّزه | درمان خط اول |
|---|---|---|---|
| بابزیوز | B. gibsoni (گازگرفتگی) | کمخونی همولیتیک | آزیترومایسین + آتوواکون |
| سیتاکسوزونوز | C. felis (گربه) | کشندگی بالا، تب، زردی | آزیترومایسین + آتوواکون |
| هپاتوزونوز | H. americanum (سگ) | درد پارااسپاینال، تب | TMS + پیریمتامین + کلیندا |
| لیشمانیوز | L. infantum (سگ) | آلوپسی صورت، بزرگی طحال، کلیه | آلوپورینول + آنتیموان |
| نئوسپوروز | N. caninum (سگ) | فلج عقبی با هایپراکستنشن | کلیندامایسین یا TMS+پیریمتامین |
| توکسوپلاسموز | T. gondii (گربه) | یووئیت، کوریورتینیت | کلیندامایسین |
| تریپانوزومیاز | T. cruzi (سگ) | کاردیومیوپاتی اتساعی | آلوپورینول (حمایتی) |