بخش ۳: ابزار جراحی

  1. چرا انتخاب درست ابزار جراحی، مهمترین اصل در عمل است؟
  2. اسکالپل (تیغ جراحی) را چگونه باید در دست بگیریم و برش اصولی چگونه زده میشود؟
  3. تفاوت تیغههای شماره 10، 11، 15، 20، 21 و 22 در چیست و هرکدام کجا کاربرد دارند؟
  4. روش اصولی و استریل خارج کردن تیغه از بستهبندی و تعویض آن روی دسته چیست (و نکته مهم کدر شدن تیغه)؟
  5. قیچیهای جراحی (میو و متزنباوم) چه تفاوتهایی دارند و روش صحیح گرفتن آنها چگونه است؟
  6. چرا نباید از قیچی بافت برای بریدن نخ بخیه استفاده کرد؟
  7. دو روش گرفتن سوزنگیر (نیوهولدر) کدام است و کدام یک کنترل بهتری روی نوک سوزن دارد؟
  8. نحوه صحیح عبور دادن سوزن از بافت با نیوهولدر چگونه است؟
  9. فورسپسهای انگشتی (دندانهدار و بدون دندانه) چه کاربردی دارند و روش صحیح گرفتن آنها چیست؟
  10. فورسپسهای گازانبری (آلتیس، ولزلوم و اسفنج) هرکدام برای کدام بافت استفاده میشوند و کدام یک فقط برای بافتهای در شرف خارج شدن است؟
  11. تفاوت هموستاتهای موسکیتو و کلی چیست و هنگام بستن رگ، هموستات را چگونه باید بالا گرفت؟
  12. رترکتورهای دستی و خود-نگهدار چه کاربردی دارند و نمونههای شاخص هرکدام در جراحی اسب کدامند؟
  13. پک استاندارد جراحی عمومی شامل چه ابزارهایی است؟
  14. روشهای استریل کردن ابزار (اتوکلاو، گاز و سرد) چه تفاوتهایی دارند و کدامیک برای اعمال تمیز یا کثیف مناسب است؟

پاسخ به سوالات (با جزئیات کامل و اصطلاحات انگلیسی)

سوال ۱: چرا انتخاب درست ابزار جراحی، مهمترین اصل در عمل است؟

پاسخ:
دانستن اینکه در هر لحظه از جراحی، کدام ابزار را به کار ببریم، کلید موفقیت است. هدف ما انجام عمل با کمترین ترومای بافتی، در کمترین زمان ممکن و در نهایت کمترین آسیب به بیمار است.

(ارجاع به متن اصلی برای استناد):
“The most important aspect of instrumentation is knowing which instrument to use at which time; this is essential to good surgical technique. It ensures that the particular surgical procedure is undertaken with minimal trauma to the tissues, is performed in the minimal amount of time, and ultimately results in the least harm to the patient.”

سوال ۲: اسکالپل را چگونه باید در دست بگیریم و برش اصولی چگونه زده میشود؟

پاسخ:
اسکالپل (Scalpel) برای برش دقیق بافت با کمترین آسیب به ساختارهای اطراف استفاده میشود.

سوال ۳: تفاوت تیغههای اسکالپل شمارهگذاری شده در چیست؟

پاسخ:
امروزه تیغهها یکبارمصرف (Disposable) هستند و هرکدام برای هدف خاصی طراحی شدهاند:

سوال ۴: روش اصولی و استریل تعویض تیغه اسکالپل چیست؟

پاسخ: این بخش بسیار مهم و مورد سوال آزمون است:

  1. خارج کردن تیغه کهنه: هرگز با دست خالی! تیغه را با نیوهولدر (Needle holder) یا هموستات (Hemostat) محکم بگیرید (شکل 3.3). انتهای پروگزیمال تیغه را کمی خم کنید تا از روی زائده دسته جدا شود، سپس تیغه را به سمت جلو و بالای دسته هل دهید.

    (متن اصلی): ”…the blade is removed carefully by grasping the blade with a needle holder or hemostat… The proximal end of the blade is then bent slightly to clear the blade from the hub of the handle.”
    - هشدار: تیغه کهنه ممکن برای برش کند باشد، اما همچنان به قدری تیز است که اگر دقت نکنید، آسیب جدی میزند.

  2. خارج کردن تیغه جدید از بستهبندی (به روش آسپتیک): دستیار اتاق عمل (که دستکش استریل ندارد) دو سر بستهبندی را گرفته و آن را باز میکند تا انتهای تیغه نمایان شود (شکل 3.4). برای رعایت تکنیک آسپتیک (Aseptic technique)، تیغه را فقط از قسمت خود تیغه (نه از قسمت اتصال) گرفته و خارج کنید.

    (متن اصلی): “contacting only the blade itself, to avoid a break in aseptic technique”

  3. نکته طلایی (کدر شدن تیغه): هرچند بسیاری از جراحان تیغهها را در پک استریل میگذارند، اما استریل کردن مکرر (Repeated sterilization) تیغهها را کدر (Dull) میکند، بنابراین بهتر است تیغهها را به صورت جداگانه و بلافاصله قبل از عمل باز کنید.

سوال ۵: قیچیهای میو و متزنباوم چه تفاوتی دارند و روش گرفتن آنها چیست؟

پاسخ:
قیچیها (Scissors) برای برش بافت یا کالبدشکافی (Dissection) بین لایههای بافتی استفاده میشوند.

روش صحیح گرفتن قیچی (شکل 3.5 را ببینید): انگشت شست و انگشت حلقه را در حلقههای قیچی قرار دهید. انگشت اشاره را روی لبههای قیچی (نزدیک تیغه) بگذارید تا کنترل نوک قیچی را داشته باشید. قیچی باید نزدیک به بند آخر انگشتان باشد و اجازه ندهید انگشتان کاملاً از حلقهها عبور کنند.

(متن اصلی): “The scissors are grasped by placing the thumb and ring finger through the rings and setting the index finger against the blades… The scissors must be kept near the last joint of the finger…”

سوال ۶: چرا نباید از قیچی بافت برای بریدن نخ بخیه استفاده کرد؟

پاسخ:
قیچیهای بافتی (Tissue scissors) باید همیشه تیز (Sharp) باشند در غیر این صورت به جای برش، بافت را له (Crush) میکنند. استفاده از آنها برای برش نخ (Suture material) باعث کدر شدن سریع لبههای برنده میشود. برای برش نخ، حتماً باید از قیچی مخصوص بخیه (Suture scissors) مانند Littauer stitch scissors استفاده کرد.

سوال ۷: دو روش گرفتن سوزنگیر (نیوهولدر) کدام است؟

پاسخ:
نیوهولدر (Needle holder) بخش عمدهای از وقت جراح را به خود اختصاص میدهد.

سوال ۸: نحوه صحیح عبور دادن سوزن از بافت با نیوهولدر چگونه است؟

پاسخ:
سوزنهای مورد استفاده با نیوهولدر، خمیده (Curved) هستند (سوزنهای صاف را فقط با دست میگیرند و معمولاً برای پوست یا روده هستند).

  1. سوزن را از بخش ضخیمتر (نزدیک به انتهای اتصال) بگیرید، نه از نوک، چون نوک به راحتی خم یا شکسته میشود.
  2. سوزن را به صورت حرکت کمانی (Arc-like motion) و دقیقاً با پیروی از انحنای سوزن، از بافت عبور دهید.
  3. پس از عبور، نیوهولدر را برداشته و دوباره روی نوک بیرون زده سوزن میبندیم تا آن را از بافت خارج کنیم.

سوال ۹: فورسپسهای انگشتی (Thumb Forceps) را چگونه بگیریم و دندانهدار چه کاربردی دارد؟

پاسخ:
فورسپسهای انگشتی (Thumb Forceps) برای گرفتن و نگهداشتن بافت استفاده میشوند.

سوال ۱۰: فورسپسهای گازانبری (آلتیس، ولزلوم و اسفنج) هرکدام برای کدام بافتاند؟

پاسخ:
این فورسپسها دارای چفت (Ratchet) روی دسته هستند تا بافتهای بزرگتر را محکم نگاه دارند:

سوال ۱۱: تفاوت هموستاتهای موسکیتو و کلی چیست و هنگام بستن رگ چگونه عمل کنیم؟

پاسخ:
هموستاتها (Hemostatic forceps) برای بستن انتهای عروق خونی و ایجاد هموستاز (قطع خونریزی) استفاده میشوند.

نکته فنی حین بستن (لیگچر - Ligation): هنگامی که میخواهیم نخ لیگچر را دور رگ ببندیم، باید نوک هموستات را به سمت بالا بلند کنیم (Elevate the tips) تا عبور نخ از زیر آن آسانتر شود. اگر هموستات خمیده (Curved) است، فکهای خمیده باید به سمت بالا (Upward) قرار بگیرند.

(متن اصلی): “When ligating bleeding points, the tips of the instruments should be elevated to facilitate passage of the ligature. Curved hemostats should be affixed with the curved jaws pointing upward.”

اگر دستیار اسکراب شده دارید، ابزار را باید به صورت کف دست (Slapping) و با دسته به سمت جراح بدهید (شکل 3.8).

سوال ۱۲: رترکتورهای دستی و خود-نگهدار چه کاربردی دارند؟

پاسخ:
رترکتورها (Retractors) برای نگهداشتن و نمایان کردن (Exposure) موضع جراحی به کار میروند.

سوال ۱۳: پک استاندارد جراحی عمومی شامل چه ابزارهایی است؟

پاسخ:
بیمارستان مرجع، ست استاندارد زیر را برای اکثر اعمال پایه توصیه میکند. (این لیست برای حفظ کردن در آزمون بسیار مفید است):

سوال ۱۴: روشهای استریل کردن ابزار (اتوکلاو، گاز و سرد) چه تفاوتهایی دارند؟

پاسخ:
نحوه آمادهسازی ابزار بستگی به کلاس جراحی (تمیز، تمیز-آلوده، یا آلوده-کثیف) دارد. مثلاً ابزار اخته کردن خوکچهها را با پک استریل جراحی تمیز نمیبندیم!

💡 نکته پایانی برای شما: برای تصاویر انواع اسکالپل، نیوهولدر، قیچیها، فورسپسها و رترکتورها، به انتهای فصل (صفحات ۷ تا ۲۷) مراجعه کنید که به ترتیب تصاویر بسیار مفیدی از هرکدام به همراه نام انگلیسیشان کشیده شده است.

بازگشت به فهرست دانشنامه