پاسخ: آندوسکوپی به زبان خیلی ساده، یعنی استفاده از یک دوربین باریک و بلند برای دیدن داخل بدن، بدون اینکه نیاز به برش بزرگ (جراحی باز) باشد. به این کار «جراحی کمتهاجمی» (Minimally Invasive Surgery) میگوییم.
آندوسکوپی انعطافپذیر (Flexible Endoscopy): لوله آن خم میشود و برای دیدن جاهای پرپیچوخم مثل دستگاه گوارش (Gastrointestinal - GI) و مجاری تنفسی استفاده میشود.
آندوسکوپی سخت (Rigid Endoscopy): لوله آن صاف و محکم است و خم نمیشود. بیشتر برای حفرههای باز مانند شکم (لاپاراسکوپی - Laparoscopy)، قفسه سینه (توراکوسکوپی - Thoracoscopy) و مفاصل (آرتروسکوپی - Arthroscopy) کاربرد دارد.
ارجاع به متن انگلیسی برای دقت:
“Flexible endoscopy uses an endoscope that has a flexible insertion tube designed to look and/or move around corners.”
“Rigid endoscopy uses a plastic or metal scope, which may be solid or hollow.”
پاسخ: مزیت اصلی آن کاهش استرس، درد و زمان نقاهت (Recovery Time) برای بیمار است. اما این روش جادو نیست! اگر نمونهبرداری (بیوپسی - Biopsy) با آندوسکوپ کیفیت لازم را نداشته باشد یا نتوانیم جسم خارجی را بهخوبی خارج کنیم، انجام جراحی باز (Open Surgery) بهتر است. در واقع، آندوسکوپی یک «سرگرمی» نیست، یک روش تخصصی است که باید بهدرستی یاد گرفته شود وگرنه به بیمار آسیب میزند.
ارجاع به متن انگلیسی برای دقت:
“If tissue samples are inadequate for diagnosis, unacceptable trauma occurs during removal of foreign objects, or mucosal surfaces cannot be adequately examined, then endoscopy ceases to be useful.”
پاسخ: بیایید تجهیزات را دستهبندی کنیم:
آندوسکوپ انعطافپذیر (عکس ۱۴.۱ را ببینید):
وسایل جانبی برای آندوسکوپی انعطافپذیر:
آندوسکوپ سخت (Rigid):
ارجاع به متن انگلیسی برای دقت:
“The biopsy channel is the passage that allows one to aspirate air or liquids, as well as place instruments through the scope.”
“Rigid endoscopic telescopes are often placed through a cannula, which is a metal or plastic tube.”
پاسخ: آندوسکوپها (به ویژه نوع انعطافپذیر) بسیار ظریف و گرانقیمت هستند. پس:
ارجاع به متن انگلیسی برای دقت:
“When not in use, flexible scopes should be hung vertically on a rack.”
“Never subject flexible scopes to heat and especially not to autoclaving.”
پاسخ: بیایید این دو کار را جداگانه بررسی کنیم:
الف) بیوپسی (نمونهبرداری): - همیشه از بزرگترین فورسپسی که کانال اجازه میدهد استفاده کنید (بهتر است کانال ۲.۸ میلیمتری باشد چون نمونه دو برابر بزرگتر میدهد). - تکنیک طلایی: فورسپس را از کانال عبور دهید، آن را باز کنید و تا جایی که با نوک آندوسکوپ همسطح شود عقب بکشید. سپس نوک آندوسکوپ را به سمت مخاط بچرخانید (حدود ۹۰ درجه) و با مکش (Suction) مخاط را به داخل فکها بکشید و سپس فورسپس را ببندید. - تعداد نمونه: حداقل ۸ نمونه از دوازدهه و ۲ نمونه از هر بخش معده بردارید. - نمونه را با احتیاط روی اسفنج مخصوص قرار دهید و در فرمالین بگذارید. مخاط روده بسیار ظریف است و باید به آرامی با آن رفتار کنید (Crush Artifact).
ب) خارج کردن جسم خارجی (مطابق جعبه ۱۴.۴): 1. قبل از بیهوشی حتماً رادیوگرافی بگیرید، چون ممکن است جسم خارجی جابجا شده باشد یا سوراخشدگی (Perforation) ایجاد کرده باشد. 2. نگویید و بکشید! ابتدا جسم را با فورسپس تنظیم کنید تا بهترین گیرایی را داشته باشید. 3. اگر مقاومت غیرعادی حس کردید (مثلاً در اسفنکتر تحتانی مری)، بایستید و زاویه جسم را عوض کنید. 4. اگر لبههای تیز دارد، از اوورتوب (Overtube) استفاده کنید تا از مخاط محافظت کند.
ارجاع به متن انگلیسی برای دقت:
“Advance the forceps into the mucosa until moderate resistance is felt (usually 1 to 3 mm) and close the jaws.”
“Do not just grab the object and pull. The object may need to be repositioned.”
پاسخ: آرتروسکوپی (Arthroscopy) نوع خاصی از آندوسکوپی سخت است که برای بررسی و درمان مفاصل استفاده میشود. مزیت بزرگ آن نسبت به رادیوگرافی این است که به طور مستقیم غضروف (Cartilage) و بافتهای نرم داخل مفصل را با بزرگنمایی نشان میدهد (جعبه ۱۴.۵ و ۱۴.۶).
تجهیزات خاص:
مراقبت: لنز آرتروسکوپ بسیار شکننده است. اگر خم شود، یک هلال سیاه (Black Crescent) در لبه تصویر دیده میشود که نشانه آسیب است.
ارجاع به متن انگلیسی برای دقت:
“Arthroscopy is vastly superior to radiography in the diagnosis of joint diseases because it allows direct visualization of the cartilage and soft tissue structures.”
“Power instruments increase efficiency and enhance the capabilities of the operator.”
پاسخ: این سه تکنولوژی، چشمهای جراح را برای دیدن فراتر از ظاهر آناتومی باز میکنند.
امآرآی (MRI - Magnetic Resonance Imaging):
سیتی (CT - Computed Tomography):
PET/CT (تلفیقی):
ارجاع به متن انگلیسی برای دقت:
“MRI is based on the magnetic properties of living tissue, primarily protons of hydrogen atoms.”
“CT utilizes x-rays and computers to provide cross-sectional images of the patient.”
“Hybrid imaging, which provides detail regarding function and anatomy, has become increasingly important.”