پاسخ: اولین و مهمترین قدم، معاینه دقیق ارتوپدی (Orthopedic Examination) است. کتاب تاکید میکند که یافتههای معاینه بالینی مهمترین مؤلفه برای تشخیص هستند، حتی از تصویربرداری مهمترند. قبل از انتخاب روش درمان، باید تشخیص قطعی داد که شامل: تاریخچه دقیق (History)، معاینه عمومی (General Exam) و معاینه کامل ارتوپدی میشود.
متن اصلی برای استناد: “The importance of a complete, careful, and accurate orthopedic examination cannot be overemphasized because the findings of the orthopedic examination are the most important components for diagnosing orthopedic disease.”
نکته تخصصی: در حیوانات ترومایی، حتماً قبل از بیهوشی، عوارض همراه مثل شوک، آریتمی قلبی، پنوموتوراکس یا پارگی مثانه را بررسی کنید. (به تصویر ۳۱.۱ برای زاویه طبیعی آرنج مراجعه کنید).
پاسخ: تفاوت در نوع ناهنجاری حرکتی است: - لنگش ارتوپدی (ارتوپدیک): معمولاً با درد، کوتاهی گام (Short stride)، چرخش اندام به دور خود (Circumduction) به دلیل کاهش دامنه حرکتی مفصل، یا تکان دادن سر (Head nod) همراه است. - مشکل نورولوژیک: با نقص حس عمقی (Proprioceptive deficits) مثل برگشت پنجه زیر بدن، یا فراحرکتی (Hypermetria) که در آن حیوان هدف حرکت را بیش از حد تخمین میزند و حرکات اغراقآمیز دارد، مشخص میشود.
متن اصلی برای استناد: “Proprioceptive deficits and hypermetria are usually indicators of neurologic disease.” (صفحات ۴ و ۵).
پاسخ (به صورت جدولی کاربردی):
| ناحیه | نوع ناهنجاری | معنی بالینی |
|---|---|---|
| اندام جلویی | Head Nod (تکان سر) | حیوان هنگام برخورد پای دردناک به زمین، سر را بالا میبرد تا وزن را از روی آن بردارد. (قانون: Down on the sound). |
| اندام جلویی | Circumduction (چرخش دایرهوار) | تلاش برای جلو بردن اندامی که نمیتواند بهخوبی خم شود (مشاهده در آرتروز شدید آرنج). |
| اندام عقبی | Hip Hike (بالا کشیدن لگن) | معادل Head Nod در اندام عقبی؛ لگن سمت درد هنگام برخورد پا بالا میرود. |
| اندام عقبی | Bunny Hopping (پرش خرگوشی) | استفاده همزمان از هر دو اندام عقبی برای کاهش درد در هر دو مفصل ران (شایع در دیسپلازی هیپ). |
پاسخ: معاینه در دو مرحله انجام میشود:
الف) معاینه در حالت ایستاده (Standing Palpation): - سر و گردن: جمجمه را از جلو به عقب لمس کنید و سپس گردن را به جلو/عقب خم کنید (در صورت نداشتن درد). - شانه (Shoulder): عضلات Infraspinatus را برای مشاهده آتروفی مقایسه کنید. تاندون دوسر بازویی (Biceps tendon) را برای تشخیص مایع یا درد لمس کنید. - آرنج (Elbow): مایع مفصلی و ضخیم شدن را در سمت خلفی-جانبی (Caudolateral) لمس کنید. - لگن و اندام عقبی: بالهای ایلیوم، تروکانتر بزرگ و توبروزیتی ایسکیوم باید یک مثلث تشکیل دهند. اگر در یک خط مستقیم قرار گیرند، شک به دررفتگی (Luxation) مفصل ران داریم.
ب) معاینه در حالت خوابیده (Recumbent Palpation): - انگشتان (Digits): ضخیم شدن استخوانهای بند انگشتی نشانه تروما، نئوپلازی یا عفونت است. - مفصل زانو (Stifle): برای افیوژن مفصلی، لبههای تاندون کشککی را لمس کنید. اگر لبهها مشخص نباشند، یعنی مایع در مفصل وجود دارد. - تاندون آشیل (Achilles): با اکستنشن کامل زانو، سعی کنید مفصل خرگوشی (Hock) را خم کنید (شکل ۳۱.۴ را ببینید). اگر خم شد، نشانه پارگی تاندون آشیل است. - مفصل ران (Hip): ابداکشن و آداکشن ران انجام دهید تا کرپیتاسیون (Crepitation) یا سابلوکساسیون را حس کنید.
پاسخ (مهمترین تست بالینی برای رباط صلیبی):
۱. تست فشار درشتنی (Tibial Compression Test): - یک دست خود را روی زانو بگذارید بهگونهای که انگشت اشارهتان روی تیغه درشتنی (Tibial Crest) باشد. - دست دیگر را روی پنجه بگذارید و مفصل خرگوشی (Hock) را خم کنید. - در حین خم کردن، جلوآمدگی تیغه درشتنی را زیر انگشتتان حس کنید.
نکته: اگر رباط صلیبی پاره شده باشد، تیغه درشتنی بیش از یک سانتیمتر به سمت جلو پرتاب میشود (شکل ۳۱.۷ را ببینید).
۲. تست کشو (Drawer Test): - دقت کنید: دستتان را خیلی محکم نگیرید، چون گرفتگی عضلانی باعث منفی کاذب میشود. - انگشت شست دست بالا را پشت فابلا (Fabella) و انگشت اشاره را روی کشکک (Patella) بگذارید. - انگشت شست دست پایین را پشت سر نازکنی (Fibular Head) و اشاره را روی تیغه درشتنی قرار دهید. - زانو را کمی خم کنید و با دست پایین، درشتنی را به سمت جلو و کمی پایین فشار دهید.
متن اصلی برای استناد: “A light grip increases the relaxation of the examiner and patient and increases the chance of an accurate test.”
پاسخ (برای تشخیص دیسپلازی هیپ در حیوانات جوان):
توجه: این تست به دو روش خوابیده به پهلو (شکل ۳۱.۱۰) و خوابیده به پشت (شکل ۳۱.۱۱) انجام میشود.
پاسخ (بر اساس جداول کتاب): - پیشگیری از درد (Preemptive Analgesia): سه اصل دارد: ۱. عمق بیهوشی کافی باشد، ۲. تمام مسیرهای عصبی بسته شوند، ۳. مسکن بعد از عمل ادامه یابد. - انتخاب دارو: جراحی ارتوپدی به شدت دردناک است. از اپیوئیدها (مثل هیدرومورفون) قبل و بعد از عمل استفاده کنید. - NSAIDs: مانند کارپروفن و ملوکسیکام اثر طولانی (۱۲ تا ۲۴ ساعته) دارند، اما به دلیل مهار پلاکت، بهتر است بعد از اتمام خونریزی تجویز شوند. در بیماران با افت فشار خون یا آسم ممنوع هستند. - بلوکهای عصبی: اپیدورال (ترکیب بیحسکننده موضعی + مورفین) برای اعمال لگن و اندام عقبی عالی است و تا ۲۴ ساعت آرامبخشی دارد.
پاسخ (تعاریف ضروری برای آزمون):
متن اصلی برای استناد (تعریف دقیق PRP): “The most lenient definition of PRP is any plasma that has more platelets than the baseline blood… whereas other definitions are more stringent and define PRP as containing a minimum of 5.5 × 10^10 platelets/50 mL.”
پاسخ (بر اساس جدولها و متن کتاب، صرفاً ادعاهای تجاری را قبول نکنید):
نکته طلایی: کتاب هشدار میدهد که “Minimal regulation… has led to numerous unsubstantiated claims regarding the efficacy of many stem cell treatment protocols.” (حداقل نظارت، منجر به ادعاهای بیاساس فراوانی در مورد اثربخشی درمان با سلولهای بنیادی شده است).