پاسخ:
فرق اصلی در عامل ایجادکننده است. کوفتگی (Contusion) بر اثر ضربه خارجی (External blow) به عضله ایجاد میشود که باعث پارگی فیبریلها و خونریزی در فضای بینابینی میگردد. اما کشیدگی (Strain) بر اثر کشش طولی بیش از حد (Overstretching) یا استفاده مفرط (Overuse) ایجاد میشود و معمولاً نزدیک اتصال عضلانی-تاندونی (Musculotendinous junction) رخ میدهد.
متن اصلی برای درجهبندی میگوید:
“Grade 1 strains are disruptions of a limited number of muscle fibers; grade 4 strains are complete ruptures.”
(درجه 1: پارگی تعداد محدودی از فیبرها؛ درجه 4: پارگی کامل).
👨⚕️ نکته تخصصی برای آزمون: در هر دو نوع، ادم بینابینی (Interstitial edema) و خونریزی داریم، اما در کوفتگی شدید اگر سلولهای سارکولما و غلاف اندومیزیوم از بین بروند، ترمیم با بافت فیبروز (اسکار) جایگزین میشود و نه بافت عضلانی اصلی.
پاسخ:
سندروم کمپارتمان (Compartment Syndrome) به افزایش فشار در داخل یک فضای فاشیال غیرقابلانبساط (Nonextensible fascial compartment) گفته میشود که معمولاً به دنبال خونریزی پس از ضربه رخ میدهد. این فشار زیاد باعث آسیب برگشتناپذیر به عضله و اعصاب داخل آن محفظه میشود.
متن اصلی به صراحت اشاره کرده:
“Compartment syndrome is rare in small animals.”
(این سندروم در حیوانات کوچک نادر است).
درمان جراحی: تنها زمانی عمل میکنیم که فشار به حدی برسد که جریان خون را مختل کند. در این حالت با ایجاد برش روی اپیمیزیوم (Epimysium)، فضا را دکمپرس میکنیم (مشابه تصویر شکل 35.2 که لایههای اندومیزیوم، پری میزیوم و اپی میزیوم را نشان میدهد).
پاسخ:
رادیوگرافی ساده (Craniocaudal و Mediolateral) فقط برای رد شکستگی استخوانی کاربرد دارد و آسیب بافت نرم را نشان نمیدهد. ابزار اصلی تشخیصی، اولتراسونوگرافی (Ultrasound) و ام آر آی (MRI) هستند.
پاسخ:
درمان اصلی و حیاتی، استراحت اجباری (Enforced rest) به مدت حداقل 3 هفته است. اگر حیوان زودتر فعالیت کند، آسیب عود میکند.
متن تأکید دارد:
“If the muscle is not allowed to heal adequately, repeated injury is likely.”
⚠️ هشدار مهم به صاحب حیوان: متن میگوید که NSAIDها باعث میشوند حیوان احساس سرزندگی کاذب کند و زودتر از موعد ورزش کند، پس حتماً به صاحبش هشدار بده!
پاسخ:
در پارگی برشی (Laceration)، درمان طبی اندیکاسیون ندارد و جراحی الزامی است.
متن در مورد بهبودی تاندون یک اصل طلایی دارد: “One wound, one scar” (یک زخم، یک اسکار). یعنی التیام تاندون وابسته به سلولهای مزانشیمی تمایزنیافته اطراف است که کلاژن میسازند و انتهای تاندون را به هم متصل میکنند.
پاسخ:
پارگی آشیل منجر به هایپرفلکشن تارسوس (Tarsal hyperflexion) یا همان حالت پلانتیگرید (Plantigrade stance) میشود (مشاهده شکل 35.5A). اگر تاندون فلکسور دیجیتال سطحی سالم بماند، تنها تارسوس هایپرفلکس میشود ولی انگشتان فلکس میشوند (شکل 35.5B).
تکنیک جدید FiberLoop (شکل 35.6):
در این روش، یک بخیه Loop دار (FiberLoop) به انتهای دیستال تاندون زده میشود (الگوی بیس بال یا SpeedWhip)، سپس سوزن از سوراخی که در استخوان کلکانئوس ایجاد شده عبور داده میشود و روی یک دکمه استیل (Surgical button) در سمت دیگر استخوان گره زده میشود.
پاسخ:
به بیماری در تاندون درجایی (Insertional tendon) عضله سوپرااسپیناتوس گفته میشود که ممکن است همراه با کلسیفیکاسیون (Mineralization) باشد یا نباشد. نکته بسیار مهم این است که کلسیفیکاسیون رادیوگرافیک یک یافته اتفاقی شایع است و همیشه عامل لنگش نیست!
متن میگوید:
“Radiographic mineralization is a common incidental finding and is not associated with clinical lameness; therefore accurate determination of the cause of the lameness is critical.”
تشخیص: در نمای Skyline از مفصل شانه، رسوبات کلسیفیه در کنار برجستگی بزرگتر (Greater tubercle) دیده میشود (شکل 35.8). درمان طبی شامل تزریق کورتیکواستروئید است (اما بیش از یک بار نه، چون باعث دژنره شدن تاندون میشود). اگر جواب نداد، جراحی برای برداشت مواد معدنی و تنوتومی طولی (Longitudinal tenotomy) انجام میشود تا فشار داخل تاندون کم و عروق آن افزایش یابد.
پاسخ:
این بیماری مخصوصاً در سگهای شکاری (Hunting dogs) رخ میدهد. فیبروز و انقباض عضله اینفرااسپیناتوس باعث میشود که عضله کوتاه شده و شانه را به سمت خارج بچرخاند (External rotation). در نتیجه، آرنج به سمت داخل (Internal displacement of elbow) رفته و پنجه به سمت بیرون (Outward rotation of paw) میچرخد (مشاهده شکل 35.9 و ویدئو 35.3).
چرا جراحی موفق است؟
جراح به سادگی یک برش کرانیولاترال به مفصل شانه میزند، عضله فیبروتیک و طنابهای محدودکننده را قطع (Transect) میکند. به محض برش، اندام به حالت طبیعی برمیگردد. پیشآگهی عالی (Excellent) است و حیوان ظرف چند روز از اندام استفاده میکند.
پاسخ:
این عارضه معمولاً بعد از شکستگی دیستال فمور در تولهسگها رخ میدهد. علت اصلی ترکیبی از بیحرکتی طولانی در حالت اکستنشن (Extension)، تروما به عضله و کالوس استخوانی سریع است. مفصل زانو (استیفل) تنها ۲۰ تا ۳۰ درجه فلکسیون دارد و به مرور کمتر میشود (شکل 35.10).
پیشگیری طلایی: شروع فیزیوتراپی ظرف ۲۴ ساعت پس از جراحی، شامل حرکت دادن غیرفعال (Passive range of motion) چند بار در روز.
درمان جراحی (اگر پیشگیری نشد):
۱. آزادسازی چسبندگیها (Adhesiolysis).
۲. اگر دامنه حرکتی کمتر از ۴۰ درجه بود، عمل Z-plasty انجام میشود: یک برش طولی در وسط تاندون کوادریسپس میزنیم، سپس در انتهای پروگزیمال برش عرضی به سمت خارج و در انتهای دیستال برش عرضی به سمت داخل میزنیم تا با خم کردن زانو، دو لبه روی هم بلغزند و تاندون بلندتر شود.
۳. گذاشتن فیکساتور ترانسآرتیکولار (Transarticular fixator) برای نگه داشتن زانو در حالت فلکسیون حین بهبودی.
پیشآگهی محتاطانه (Guarded) است و معمولاً حیوان فقط تا ۴۵ تا ۹۰ درجه فلکسیون پیدا میکند.
پاسخ:
این بیماری بیشتر در ژرمن شفرد و بلژین شفرد دیده میشود. فیبروز این عضلات باعث ایجاد یک راه رفتن مشخص به نام راه رفتن دورانی یا دایرهوار (Circumduction gait) میشود (شکل 35.11 و ویدئو 35.5). یعنی در فاز میانی تا انتهایی گام، پنجه به سمت داخل چرخیده (Medial rotation of paw)، هاک به خارج میچرخد و زانو به داخل میچرخد.
چرا پیشآگهی محتاطانه (Guarded) است؟
متن میگوید:
“The gait abnormalities … can be reversed temporarily by resecting the affected muscles; however, the fibrotic band and subsequent lameness usually recur in 2 to 4 months.”
(برداشتن عضله به طور موقت مشکل را حل میکند، ولی باند فیبروتیک معمولاً طی ۲ تا ۴ ماه عود میکند). تنها در صورتی شانس موفقیت بالاست که توانبخشی بسیار تهاجمی و طولانیمدت (به ویژه در ۳ تا ۶ هفته اول پس از جراحی) انجام شود.
پاسخ:
این عارضه نادر است و وقتی رخ میدهد که رتیناکولوم (Retinaculum) - که تاندون را روی قله استخوان کلکانئوس نگه میدارد - پاره شود و تاندون به سمت داخل یا خارج (معمولاً خارج) بلغزد. در نژاد Shetland Sheepdog شیوع بیشتری دارد.
تشخیص: به راحتی با لمس کردن (Palpation) میتوانید تاندون را احساس کنید که از روی قله کلکانئوس میلغزد (ویدئوهای 35.6 تا 35.8).
درمان: جراحی به این صورت است که تاندون را به جای خود برمیگردانیم و رتیناکولوم پاره شده را با بخیههای غیرقابلجذب به صورت ساده (Simple interrupted) ترمیم و جمع میکنیم (Imbrication). پیشآگهی عالی (Excellent) است و حیوان ظرف ۲ ماه به فعالیت عادی برمیگردد.
💡 نکات نهایی جمعبندی برای جمعبندی ذهنی (به خاطر سپردن):