پاسخ:
معاینه عصبی یک بررسی سیستماتیک است که در عرض ۱۰ تا ۱۵ دقیقه انجام میشود و به دو سوال اساسی پاسخ میدهد:
۱. آیا بیمار بیماری عصبی دارد؟
۲. اگر دارد، ضایعه (Lesion) کجاست؟
نکته مهم از متن اصلی:
“The two important questions to be answered by the neurologic examination are (1) Does the patient have neurologic disease? and (2) If so, where is the lesion?”
معاینه باید همیشه کامل انجام شود و از معاینههای سریع و ناقص (“quick looks”) خودداری کنید، زیرا مسئولیت تشخیص نادرست بر عهده معاینهکننده خواهد بود.
ترتیب انجام معاینه:
۱. اجازه دهید بیمار در اتاق معاینه راه برود (بررسی راه رفتن، بینایی و رفتار چرخشی)
۲. لمس کامل بدن برای بررسی آتروفی عضلانی (خصوصاً در حیوانات با موی ضخیم)
۳. معاینه اجزای اصلی: وضعیت هوشیاری، اعصاب مغزی، وضعیت بدن، راه رفتن، واکنشهای وضعیتی، رفلکسهای نخاعی و حس درد
پاسخ:
سیستم عصبی به سه ناحیه کلی تقسیم میشود (طبق Box 38.1):
| بخش | زیربخشها |
|---|---|
| مغز (Brain) | • پیشمغز (Forebrain): شامل مغز بزرگ (Cerebrum) و دیانسفالون (Diencephalon) • ساقه مغز (Brainstem): از میانمغز (Midbrain) تا بصلالنخاع (Medulla) • مخچه (Cerebellum) |
| نخاع (Spinal Cord) | • C1-C5 • C6-T2 • T3-L3 • L4 به سمت دم |
| سیستم عصبی محیطی (PNS) | • اعصاب (Nerves) • عضلات (Muscles) • اتصالات عصبی-عضلانی (Neuromuscular junctions) |
نکته: دیانسفالون rostralmost (نزدیکترین به جلو) ساقه مغز است، اما ضایعات آن معمولاً علائمی شبیه به ضایعات مغز بزرگ ایجاد میکنند، بنابراین از اصطلاح پیشمغز (Forebrain) برای تشخیص بالینی استفاده میشود.
پاسخ:
وضعیت هوشیاری نشاندهنده سلامت مغز بزرگ و بخشهایی از ساقه مغز (سیستم فعالکننده شبکهای صعودی - ARAS) است.
سه سطح اصلی اختلال هوشیاری:
| وضعیت | توضیحات | پاسخ به محرک | محل ضایعه |
|---|---|---|---|
| کندی هوشیاری (Obtundation) | حیوان افسرده، بیحال و بیتفاوت به نظر میرسد. ممکن است خوابآلود باشد اما به راحتی با یک محرک خفیف (صدا) بیدار میشود. معمولاً به نظر میرسد “از دنیا بریده” (out of it) | بیدار میشود با محرک خفیف | پیشمغز (Forebrain) |
| خفگی هوشیاری (Stupor) | هوشیار نیست اما با یک محرک قوی (مثلاً فشار دادن انگشت پا) قابل بیدار شدن است | بیدار میشود با محرک قوی | ساقه مغز یا پیشمغز منتشر |
| کما (Coma) | کاملاً بیهوش است و حتی با محرک قوی هم بیدار نمیشود | بیدار نمیشود | ساقه مغز یا پیشمغز منتشر |
از متن اصلی:
“Although not absolute, stupor and coma are often indicative of brainstem lesions (i.e., midbrain through medulla), whereas obtunded mental status is often associated with forebrain disease (i.e., cerebrum/diencephalon).”
نکته: در حیوانات با اختلال پیشمغزی، گاهی هوشیاری طبیعی است اما محتوای هوشیاری غیرطبیعی است (مثلاً زوال عقل در بیماری شناختی - Cognitive Dysfunction). تغییرات رفتاری ظریف ممکن است فقط توسط صاحب حیوان قابل تشخیص باشد.
پاسخ:
۱۲ جفت عصب مغزی وجود دارد. منشأ آنها در مغز به شرح زیر است:
| ناحیه مغز | اعصاب مغزی |
|---|---|
| پیشمغز (Forebrain) | CN I (بویایی)، CN II (بینایی) |
| میانمغز (Midbrain) | CN III (چشمی)، CN IV (قرقرهای) |
| پل مغزی (Pons) | CN V (سهقلو - فقط بخش حرکتی) |
| بصلالنخاع (Medulla) | CN VI تا CN XII |
نکته از متن اصلی:
“It should be kept in mind that these nerves must travel a variable distance to their respective foramina, so there are clinical situations in which a specific cranial nerve is compromised at some distance from its associated brain subdivision (e.g., cavernous sinus syndrome).”
بررسی تک تک اعصاب مغزی:
بررسی: معمولاً نادیده گرفته میشود زیرا سنجش بویایی دشوار است.
بررسی:
۱. رفلکس تهدید (Menace Response) - تصویر ۳۸.۳
یک حرکت تهدیدآمیز با دست به سمت چشم انجام دهید. پاسخ طبیعی: پلک زدن (Blink).
مسیر: ورودی = CN II، خروجی = CN VII (عصب صورت) از متن اصلی:
“This is a learned response (should be present by 3 months of age in dogs and cats) and therefore is not a reflex.”
دو بخش اصلی:
• بخش حرکتی (Somatic motor): عصبدهی به عضلات خارج چشمی (راست فوقانی، راست داخلی، راست تحتانی، مایل تحتانی، بالابرنده پلک فوقانی)
• بخش پاراسمپاتیک (Parasympathetic): تنگ شدن مردمک (Pupillary constriction)
بررسی:
• رفلکس نوری مردمک (Pupillary Light Reflex - PLR):
چراغ قوه قوی به یک چشم بتابانید. هر دو مردمک باید تنگ شوند (مستقیم = همان چشم، غیرمستقیم = چشم مقابل).
مسیر: ورودی = CN II، خروجی = CN III نکته مهم از متن اصلی:
“It is important to use a strong light source when attempting to elicit a pupillary light reflex in a patient. Dogs and cats in a hospital surrounding often have high sympathetic tone, and using a weak light source on these patients may not be sufficient to effect pupillary constriction.”
علائم آسیب CN III:
• استرابیسم ventrolateral (چشم به سمت پایین و بیرون میرود)
• مردمک گشاد شده با پاسخ متغیر به نور
بررسی:
عصبدهی به عضله مایل فوقانی چشم (جلوگیری از چرخش خارجی قسمت فوقانی کره چشم).
نکته: آسیب ایزوله این عصب در حیوانات کوچک نادر است و معمولاً نادیده گرفته میشود.
دو بخش:
• حرکتی (Motor): عضلات جویدن (Mastication) - تصویر ۳۸.۵
• حسی (Sensory): حس صورت - تصویر ۳۸.۶ و ۳۸.۷
بررسی:
۱. آتروفی عضلات جویدنی: به صورت بصری یا لمس بررسی کنید. در آسیب دوطرفه، حیوان نمیتواند دهان را ببندد.
۲. حس صورت: با یک وسیله بلانت، مخاط بینی را تحریک کنید. پاسخ طبیعی: عقب کشیدن سر.
۳. رفلکس قرنیه (Corneal Reflex): - تصویر ۳۸.۷
با یک سواپ پنبه مرطوب، سطح قرنیه را لمس کنید. پاسخ طبیعی: پلک زدن (CN VII) و عقب رفتن کره چشم (CN VI).
مسیر: حس = CN V (شاخه چشمی)، پاسخ = CN VI و CN VII
بررسی:
عصبدهی به عضلات عقببرنده کره چشم (Retractor bulbi) و راست خارجی (Lateral rectus).
آسیب: اختلال در عقب رفتن کره چشم و حرکت جانبی (در بررسی نیستاگموس فیزیولوژیک)
بررسی:
• تقارن صورت (Facial symmetry)
• رفلکس پلک زدن (Blink/Palpebral Reflex): - تصویر ۳۸.۸
• رفلکس قرنیه (Corneal Reflex): (همانند CN V)
• رفلکس تریژمینوفاشیال (Trigeminofacial Reflex): تحریک ناحیه ماگزیلا (CN V) و مشاهده پلک زدن (CN VII)
• حس گوش داخلی (Inner pinna): تحریک ملایم با هموستات و مشاهده پاسخ رفتاری
بررسی:
• شنوایی (Hearing): حیوانات با شنوایی طبیعی به صداهای بلند یا ناگهانی واکنش نشان میدهند. برای بررسی دقیق: آزمون پاسخ برانگیخته ساقه مغز (BAER)
• سیستم دهلیزی (Vestibular):
- عدم وجود کجی سر (Head tilt)، آتاکسی، استرابیسم یا نیستاگموس خودبهخودی
- نیستاگموس فیزیولوژیک: چرخاندن سر به پهلو → نیستاگموس افقی با فاز سریع در جهت چرخش سر
- بررسی نیستاگموس و استرابیسم وضعیتی (Positional) با حرکت دادن حیوان در وضعیتهای مختلف
از متن اصلی:
“Abnormalities of the vestibular system may be due to damage to the peripheral portion (inner ear) or the central portion (medulla and/or cerebellum) of this system (Fig. 38.9).”
بررسی:
این اعصاب با هم عضلات مخطط حنجره، حلق و مری را عصبدهی میکنند.
رفلکس گگ (Gag/Swallow Reflex): - تصاویر ۳۸.۱۱ و ۳۸.۱۲
• روش اول: تحریک مستقیم مخاط حلق با سواپ پنبه یا انگشت (فقط در حیوانات همکار)
• روش دوم (ایمنتر): لمس خارجی عضلات حلق (craniodorsal به حنجره) و مشاهده حرکت بلع
نکته: عملکرد حنجره در حیوان بیدار قابل ارزیابی نیست، اما استریدور دمی (Inspiratory stridor) در آسیب دوطرفه حنجره قابل تشخیص است.
بررسی: - تصاویر ۳۸.۱۳ و ۳۸.۱۴
• مشاهده حیوان در حین نوشیدن آب یا لیسیدن بینی
• در حیوانات همکار: گرفتن زبان و بررسی آتروفی (Unilateral atrophy)
پاسخ:
• وضعیت (Attitude): موقعیت چشمها و سر نسبت به بدن
- کجی سر (Head tilt): یک گوش پایینتر از دیگری → آسیب دهلیزی یکطرفه - تصویر ۳۸.۱۵
- چرخش سر (Head turn): بینی به راست یا چپ، اما گوشها در یک سطح افقی → ضایعه پیشمغز یا سیرنگومیلی گردنی - تصویر ۳۸.۱۶
• حالت (Posture): موقعیت بدن نسبت به جاذبه
- حالت ایستاده با پایه عریض (Wide-based stance): اختلال در حس عمقی (Proprioception) - تصویر ۳۸.۱۷
- افتادگی خروسکی (Dropped hocks): اختلال عصب تیبیال (Tibial nerve)
- علامت ریشه (Root signature): نگه داشتن یک اندام ← تحریک ریشه عصبی
۱. وضعیت شیف-شرینگتون (Schiff-Sherrington): - تصویر ۳۸.۱۸
• ویژگیها: انقباض شدید اندامهای سینهای با حفظ عملکرد آنها، همراه با فلج یا پاریس اندامهای لگنی
• علت: قطع مسیر مهاری صعودی از سلولهای مرزی (Border cells) در ماده خاکستری کمری به سمت نورونهای حرکتی تحتانی (LMN) اکستانسورهای اندام سینهای
• محل ضایعه: معمولاً T3-L3 (اما میتواند در کمری پایین هم باشد)
نکته مهم از متن اصلی:
“This posture is an anatomic phenomenon without prognostic significance.”
(این وضعیت یک پدیده آناتومیک است و ارزش پیشآگهی ندارد)
۲. سفتی مغزی (Decerebrate Rigidity): - تصویر ۳۸.۱۹
• ویژگیها: انقباض شدید هر چهار اندام + اپیستوتونوس (Opisthotonus - خمیدگی پشتی سر و گردن)
• علت: ضایعه شدید ساقه مغز
• همراه با: اختلال شدید هوشیاری (Stupor یا Coma)
۳. سفتی مخچهای (Decerebellate Rigidity):
• ویژگیها: انقباض اندامهای سینهای و فلکسیون اندامهای لگنی
• علت: آسیب حاد مخچه
• هوشیاری: طبیعی (بدون اختلال)
نکته از متن اصلی:
“Because of the anatomic proximity of the cerebellum and brainstem, it is more common to encounter patients with lesions impairing both […] than to encounter patients with purely cerebellar dysfunction.”
پاسخ:
تولید راه رفتن عمدتاً به مراکز ساقه مغز وابسته است (برخلاف نخستیها که پیشمغز نقش مهمی دارد). مراکز اصلی:
• هسته قرمز (Red nucleus) و راه قرمز-نخاعی (Rubrospinal tract)
• تشکیل شبکهای پل مغزی (Pontine reticular formation) و راه شبکهای-نخاعی پل مغزی
• تشکیل شبکهای بصلالنخاع (Medullary reticular formation) و راه شبکهای-نخاعی بصلالنخاع
از متن اصلی:
“Unlike in primates, the forebrain has minimal input on their gait generation, but it does provide purposefulness of movement.”
اصطلاحات مهم در بررسی راه رفتن:
| اصطلاح | معنی |
|---|---|
| پاریس (Paresis) | کاهش حرکت ارادی (ضعف) |
| پلژی/Plegia (Paralysis) | فقدان کامل حرکت ارادی |
| آتاکسی (Ataxia) | اختلال در هماهنگی حرکات |
انواع پاریس/پلژی:
| اصطلاح | توضیحات |
|---|---|
| پاراپاریس/پاراپلژی (Paraparesis/Paraplegia) | ضعف/فلج هر دو اندام لگنی |
| تتراپاریس/تتراپلژی (Tetraparesis/Tetraplegia) | ضعف/فلج هر چهار اندام |
| مونوپاریس/مونوپلژی (Monoparesis/Monoplegia) | ضعف/فلج یک اندام |
تشخیص پاریس LMN در مقابل UMN:
| ویژگی | LMN (نورون حرکتی تحتانی) | UMN (نورون حرکتی فوقانی) |
|---|---|---|
| تونوس عضلانی (Muscle tone) | کاهشیافته (Flaccid) | طبیعی یا افزایشیافته |
| رفلکسهای نخاعی (Spinal reflexes) | ضعیف یا غایب | طبیعی یا افزایشیافته |
| آتروفی عضلانی | مشخص (سریع) | خفیف یا غایب |
۱. آتاکسی حسی (Sensory Ataxia):
• علت: اختلال در مسیرهای صعودی حس عمقی نخاع
• ویژگیها: راه رفتن تابدار (Swaying)، کشیدن انگشتان پا (Toe dragging)، افتادن هنگام چرخش
۲. آتاکسی دهلیزی (Vestibular Ataxia):
• ویژگیها: کجی سر، تمایل به افتادن به یک سمت (سمت کجی سر)، آتاکسی هر چهار اندام
• در آسیب دوطرفه محیطی: حرکات پهن سر به طرفین هنگام راه رفتن
۳. آتاکسی مخچهای (Cerebellar Ataxia):
• ویژگیها: هایپرمتریا (Hypermetria - برداشتن بیش از حد پاها)، لرزش سر (Intention tremor) هنگام غذا، تلو تلو خوردن بدن (Titubation)
• معمولاً همراه با علائم دهلیزی (به دلیل نزدیکی آناتومیک مخچه و هستههای دهلیزی)
پاسخ:
واکنشهای وضعیتی مسیرهای حس عمقی (Proprioception) و حرکتی را بررسی میکنند.
تقسیمبندی حس عمقی:
| نوع | مسیر | محل پردازش | ویژگی |
|---|---|---|---|
| هوشیار (Conscious) | ستون خلفی/لِمنیسکوس داخلی (Dorsal column/Medial lemniscus) | قشر مخ (Contralateral) | در حالت ایستاده بررسی میشود |
| ناهوشیار (Unconscious) | راههای مخچهای-نخاعی (Spinocerebellar) | مخچه (Ipsilateral) | در حرکت بررسی میشود |
نکته مهم از متن اصلی:
“Isolated conscious proprioceptive deficits with normal gait (i.e., normal unconscious proprioception) is a hallmark of forebrain disease, whereas isolated unconscious proprioceptive deficits with normal proprioceptive positioning responses (i.e., normal conscious proprioception) are characteristic of cerebellar disease.”
آزمونهای واکنش وضعیتی:
۱. قرارگیری حس عمقی (Proprioceptive Positioning): - تصویر ۳۸.۲۲
حیوان را در حالت ایستاده نگه دارید، پشت دست را روی زمین قرار دهید. پاسخ طبیعی: قرارگیری سریع پنجه در وضعیت طبیعی.
۲. قرارگیری لمسی (Tactile Placing): - تصویر ۳۸.۲۳
چشمها را بپوشانید و پنجهها را به لبه میز نزدیک کنید. پاسخ طبیعی: قرارگیری سریع پنجه روی میز. (معمولاً در حیوانات کوچک)
۳. حرکت پرشی (Hopping): - تصویر ۳۸.۲۴
حیوان را طوری نگه دارید که وزن روی یک اندام باشد، سپس به پهلو حرکت دهید. پاسخ طبیعی: پرش سریع به سمتی که حرکت میدهید.
۴. راه رفتن نیمه (Hemiwalking): - تصویر ۳۸.۲۵
اندامهای یک سمت را بلند کنید و حیوان را به پهلو حرکت دهید. پاسخ طبیعی: پرش سریع و متقارن.
نکته: حیوانات طبیعی در حرکت به سمت داخلی مشکل دارند، بنابراین فقط به سمت خارج انجام دهید.
۵. راه رفتن چرخدستی (Wheelbarrowing): - تصویر ۳۸.۲۶
زیر شکم را نگه دارید (اندامهای لگنی غیروزنبردار) و حیوان را به جلو حرکت دهید با سر کشیده.
کاربرد: تشخیص اختلالات ظریف حس عمقی اندامهای سینهای (بهویژه میلپاتی گردنی خلفی).
پاسخ:
رفلکسهای نخاعی یکپارچگی اجزای حسی و حرکتی رفلکس و همچنین تأثیر مسیرهای نزولی UMN را ارزیابی میکنند.
دو نوع رفلکس اصلی:
| نوع رفلکس | توضیحات |
|---|---|
| رفلکس انقباضی (Withdrawal/Flexor reflex) | پلیسیناپتیک، با تحریک دردناک یک انگشت، خم شدن تمام مفاصل اندام |
| رفلکس تاندونی (Tendon/Stretch reflex) | مونوسیناپتیک، با ضربه به تاندون یا لیگامنت کشیده |
نکته از متن اصلی:
“The author has not found numeric grading of reflexes to be of clinical value; rather, referring to reflex strength as absent, weak (present but diminished in comparison with normal), normal, or exaggerated has greater clinical utility.”
کلونوس (Clonus): انقباض و انبساط مکرر یک مفصل پس از یک محرک ← نشانه بیماری مزمن UMN
نکات مهم:
• رفلکسهای ضعیف تا غایب = بیماری LMN
• رفلکسهای طبیعی تا افزایشیافته = بیماری UMN (البته در حیوانات هیجانزده طبیعی است)
• فقدان رفلکس کشککی در سگهای مسن (>۱۰ سال) شایع است و در غیاب سایر علائم بیمعنی است.
۱. رفلکس انقباضی (Withdrawal): خم شدن تمام مفاصل در پاسخ به تحریک دردناک خفیف
۲. رفلکس دوسر بازویی (Biceps reflex): - تصویر ۳۸.۲۷
• ارزیابی: عصب عضلانی-جلدی (Musculocutaneous nerve) و قطعات C6-C8
• روش: حیوان به پهلو، اندام کاملاً کشیده و به عقب، انگشت روی تاندون دو سر بازویی، ضربه با پلکسیومتر
• پاسخ طبیعی: انقباض عضله (قابل لمس در طول بازو)
۳. رفلکس سهسر بازویی (Triceps reflex): - تصویر ۳۸.۲۸
• ارزیابی: عصب رادیال (Radial nerve) و قطعات C7-T1
• روش: شانه خم، ضربه به تاندون سهسر از سمت داخلی
• پاسخ طبیعی: انقباض کل توده عضله سهسر
نکته: این رفلکس اغلب سخت است، بنابراین عدم وجود آن نباید بیش از حد تفسیر شود.
۱. رفلکس انقباضی (Withdrawal): خم شدن تمام مفاصل در پاسخ به تحریک دردناک
۲. رفلکس کشککی (Patellar reflex): - تصویر ۳۸.۲۹
• ارزیابی: عصب فمورال (Femoral nerve) و قطعات L4-L6
• روش: ضربه به لیگامنت کشککی با مفصل زانو در حالت خمیدگی
• پاسخ طبیعی: اکستنشن ساق پا (Crus)
۳. رفلکس دوقلو (Gastrocnemius reflex): - تصویر ۳۸.۳۰
• ارزیابی: عصب سیاتیک (Sciatic nerve) و قطعات L6-S2
• روش: ضربه به تاندون دوقلو با زانو کشیده و خروسک خم
• پاسخ طبیعی: انقباض عضلات پشت ران
۱. رفلکس پوستی تنه (Cutaneous Trunci/Panniculus): - تصویر ۳۸.۳۱
• ارزیابی: عصب سینهای جانبی (Lateral thoracic nerve)، قطعات C8-T1 و ورودی حسی در درماتومهای تحریکشده
• روش: نیشگون گرفتن ملایم پوست پشت با هموستات از ناحیه خاجی به سمت جلو
• پاسخ طبیعی: انقباض دوطرفه عضله قطعهای پوست تنه (پرش پوست قفسه سینه و شکم)
• نکته: نقطه قطع (Cutoff point) در این رفلکس نشاندهنده ضایعه نخاعی ۱-۴ قطعه بالاتر از نقطه قطع است.
در گربهها معمولاً سخت است و در نواحی گردنی و خاجی قابل ایجاد نیست.
۲. رفلکس پرینهای (Perineal/Anal): - تصویر ۳۸.۳۲
• ارزیابی: قطعات S1-S3 نخاع و شاخههای عصب پودندال (Pudendal nerve)
• روش: تحریک ملایم پوست اطراف پرینه
• پاسخ طبیعی: انقباض اسفنکتر مقعد و فلکسیون دم
رفلکس غیرطبیعی:
رفلکس متقاطع اکستانسور (Crossed Extensor Reflex):
• هنگام تحریک یک اندام برای رفلکس انقباضی، اندام مقابل اکستند میشود
• نشانه: ضایعه UMN بالای قطعات مربوطه (پدیده رهاسازی UMN)
شوک نخاعی (Spinal Shock):
• کاهش موقت فعالیت رفلکسی در پایین ضایعه شدید نخاعی
• در سگ و گربه: نادر و کوتاهمدت (برخلاف انسان)
• ممکن است در FCE (میلوپاتی آمبولیک فیبروکارتیلاژینوز) در ناحیه T3-L3 دیده شود
از متن اصلی:
“Spinal shock refers to a transient lack of reflex activity caudal to a severe spinal cord lesion; this phenomenon of hypotonia and hyporeflexia with lesions that should cause UMN signs is uncommon and short-lived in dogs and cats compared with humans.”
پاسخ:
حس درد از محیط به مغز از طریق چند مسیر نخاعی منتقل میشود:
• اسپینوتالامیک (Spinothalamic) - در سگ و گربه: بیشتر دوطرفه و چندسیناپتیک
• اسپینوسرویکوتالامیک (Spinocervicothalamic)
• اسپینورتیکولار (Spinoreticular)
• اسپینومزنسفالیک (Spinomesencephalic)
• پروپریوسپاینال (Propriospinal)
نکته مهم از متن اصلی:
“The classic, contralateral spinothalamic pathway (Fig. 38.33) of people is not considered to be as contralateral (more of a multisynaptic bilateral pathway) in dogs and cats”
دو جنبه مهم در ارزیابی درد:
۱. وجود یا عدم وجود حس طبیعی درد
۲. وجود یا عدم وجود درد بیش از حد (Hyperesthesia, Paresthesia)
نکته بسیار مهم از متن اصلی:
“It is important to realize that this aspect of the neurologic examination involves the examiner’s interpretation of the patient’s perception of pain. Perception infers that there should be a behavioral response to whatever stimulation the examiner applies. Reflex activity may well be elicited by the application of a noxious stimulus, but this is not what is being assessed at this point in the neurologic examination.”
مثال کلینیکی:
اگر نخاع در سطح T13-L1 قطع شده باشد، نیشگون گرفتن انگشتان اندامهای لگنی باعث رفلکس انقباضی میشود (چون مدار رفلکس سالم است)، اما هیچ پاسخ هوشیارانهای (نگاه کردن به عقب، گریه، گاز گرفتن) وجود نخواهد داشت چون اطلاعات درد به مغز نمیرسد.
| نوع درد | ویژگیها | رشتههای عصبی |
|---|---|---|
| سطحی (Superficial) | تیز، قابل مکانیابی، سریع | A-delta (بزرگتر، سریعتر) |
| عمقی (Deep) | کُند، غیرقابل مکانیابی | C (کوچکتر، کُندتر) |
نکته از متن اصلی:
“These categories do not represent separate pathways, and the distinction between the degrees of stimulus needed to achieve an obvious behavioral response qualifying as a superficial or deep pain response is subjective and arbitrary.”
روش عملی:
• نیشگون گرفتن خفیف پوست انگشت با نوک انگشتان ← پاسخ رفتاری = درد سطحی و عمقی سالم
• فقدان پاسخ با بستن انگشت با هموستات (تصویر ۳۸.۳۴) ← آسیب عمیقتر مسیرهای درد و پیشآگهی بدتر
ناحیه گردن (Cervical):
• لمس سطح شکمی مهرهها (حساسترین روش)
ناحیه سینهای و کمری (Thoracic & Lumbar):
• فشار دادن دو طرف زوائد خاری با انگشت شست و سبابه
درد سر (Head pain):
• فشار ملایم بالای قوس زیگوماتیک (Zygomatic arch) در بیماریهای داخل جمجمهای (التهابی یا اشغالکننده فضا)
| بخش معاینه | آنچه بررسی میشود | نکته کلیدی |
|---|---|---|
| Mental Status | یکپارچگی مغز بزرگ و ARAS | Obtundation=Forebrain, Stupor/Coma=Brainstem |
| Cranial Nerves | ۱۲ عصب مغزی | منشأ هر عصب در کجای مغز است؟ |
| Attitude/Posture | موقعیت سر و بدن | Head tilt=Vestibular, Head turn=Forebrain |
| Gait | مراکز ساقه مغز برای راه رفتن | Sensory/Vestibular/Cerebellar ataxia |
| Postural Reactions | مسیرهای حس عمقی و حرکتی | Conscious (Cortex) vs Unconscious (Cerebellum) |
| Spinal Reflexes | یکپارچگی LMN/UMN | Weak/absent=LMN, Normal/exaggerated=UMN |
| Nociception | درک و پاسخ به درد | Reflex ≠ Perception! |