سوال: من برای برش پوست سگ از کدام تیغه استفاده کنم؟ و آیا گرفتن اسکالپل مثل خودکار، اشتباه است؟
پاسخ: اسکالپلها ابزارهای اصلی برش هستند. در دامپزشکی بیشتر از دستههای شماره ۳ و ۴ (قابل استفاده مجدد) همراه با تیغههای یکبارمصرف استفاده میشود.
نحوه گرفتن اسکالپل (Grips): - گرفت مدادی (Pencil grip): اسکالپل با زاویه ۳۰ تا ۴۰ درجه نسبت به بافت قرار میگیرد و برای برشهای کوتاه، ظریف و دقیق عالی است. (متن اصلی: The pencil grip allows shorter, finer, and more precise incisions…) - گرفت نوک انگشتی (Fingertip grip): بهترین دقت و پایداری را برای برشهای بلند (مانند برش خط میانی شکم) دارد. - گرفت کف دستی (Palmed grip): محکمترین گرفت است اما معمولاً در جراحی نیاز به فشار زیاد نیست.
👉 نکته تصویری: برای دیدن شکل دستهها و تیغههای شماره ۱۰، ۱۱، ۱۲ و ۱۵، به شکل ۷.۱ (Figure 7.1) مراجعه کنید. برای نحوه گرفت مدادی، شکل ۷.۲ را ببینید.
سوال: تفاوت قیچی متزنباوم و مایو دقیقاً چیست؟ و چرا وقتی با دست چپ قیچی میگیرم، برشها کج از آب درمیآیند؟
پاسخ: قیچیها بر اساس نوک (تیز/تیز، تیز/پهن، پهن/پهن)، شکل تیغه (صاف یا خمیده) و لبه برش (ساده یا دندانهدار) طبقهبندی میشوند. قیچیهای خمیده دید و مانور بهتری میدهند، ولی قیچیهای صاف برای برش بافتهای سخت قدرت مکانیکی بالاتری دارند.
نکته طلایی برای دست چپ (Left-handed): اکثر قیچیها برای دست راست طراحی شدهاند. فشار طبیعی شست (به جلو) و انگشتان (به عقب) باعث ایجاد نیروی برش ماکزیمم میشود. اگر با دست چپ از قیچی راستدست استفاده کنید، دقت کاهش مییابد و آسیب بافتی افزایش مییابد. (متن اصلی: …loss of shear and torque forces results in less precision and increased tissue trauma. Therefore left-handed surgeons should learn to cut with scissors with their right hand…)
روش صحیح گرفتن: قیچی را با گرفت سهپایه با قاعده عریض (Wide-based tripod grip) میگیریم؛ یعنی نوک شست و انگشت حلقه در حلقههای قیچی و انگشت اشاره روی ساق (Shank) قرار میگیرد. برای برش دقیق، تیغهها را نباید کامل ببندید؛ بلکه تقریباً بسته کنید، جلو ببرید و دوباره تقریباً ببندید.
👉 شکل ۷.۳ (Figure 7.3) انواع قیچی از چپ به راست: قیچی بخیهبرداری، متزنباوم، مایو و تِنوتومی را نشان میدهد.
سوال: گیرنده سوزن اولسن-هگار چه مزیتی نسبت به مایو-هگار دارد و کدام گرفت برای بخیهزدن روده ظریف مناسب است؟
پاسخ: اندازه گیرنده سوزن بر اساس ضخامت سوزن و عمق بافت انتخاب میشود. برای سوزنهای درشت، گیرنده با فکهای پهنتر لازم است. فکها باید سریف یا صاف (Serrated or smooth) باشند تا به سوزن یا نخ آسیب نزنند.
نحوه بستن سوزن: سوزن را معمولاً از مرکز (Center) میگیریم تا تعادل و نیروی بیشتری داشته باشد. اگر نزدیک سرسوزن بگیرید، نیروی بیشتری برای بافتهای سخت دارید اما خارج کردن سوزن سختتر میشود.
انتخاب گرفت بر اساس دقت: - گرفت کف دست (Palmed - شکل ۷.۵): بیشترین نیروی عبور سوزن را دارد اما دقت کمتری دارد. - گرفت تنار (Thenar - شکل ۷.۶): تحرک خوبی دارد اما هنگام رها کردن سوزن، دستهها “پاپ” میکنند و سوزن کمی جابهجا میشود. - گرفت شست و انگشت حلقه (Thumb-ring finger - شکل ۷.۷): بهترین دقت (Best precision) را دارد و برای بافتهای ظریف مثل روده یا عروق، ارجح است. (متن اصلی: The greatest advantage of a thumb-ring finger grip is that it allows precision when releasing a needle.)
👉 برای مقایسه انواع گیرندهها، شکل ۷.۴ و برای نحوه گرفتنها، شکلهای ۷.۵ تا ۷.۸ را ببینید.
سوال: چرا بعضی فورسپسها دندانه دارند و بعضی صاف هستند؟ کدام را برای نگهداشتن روده استفاده کنم؟
پاسخ: فورسپسهای بافتی (یا فورسپس شست - Thumb forceps) شبیه موچین هستند و قفل ندارند. با فشار انگشت شست و سبابه باز و بسته میشوند. این ابزارها را معمولاً با دست غیرمسلط (Nondominant hand) و به صورت گرفت مدادی (Pencil position - شکل ۷.۱۰) نگه میداریم.
کاربرد حین بخیه: فورسپس را روی لبه دور زخم (Far side) قرار میدهید و لایه سطحی را بالا میکشید تا لایه زیرین (مثلاً عضله) برای سوزنزدن نمایان شود.
👉 شکل انواع فورسپس بافتی از بیشاپ-هارمون گرفته تا دبکی را در شکل ۷.۹ ببینید.
سوال: تفاوت موسکیتو، کلی و روچستر-کارمالت در چیست و هرکدام برای کجا استفاده میشوند؟
پاسخ: این فورسپسها برای بستن رگهای خونی طراحی شدهاند و خاصیت خردکنندگی (Crushing) دارند. هرچه رگ بزرگتر باشد، فورسپس بزرگتر انتخاب میشود.
نکات کاربردی: - هموستاتهای خمیده را طوری ببندید که انحنا رو به بالا (Curve facing up) باشد. - تا جای ممکن کمترین بافت ممکن را بگیرید تا تروما کاهش یابد. (متن اصلی: As little tissue as possible should be grasped to minimize trauma…)
👉 مقایسه ظاهری و دندانههای آنها را در شکل ۷.۱۱ (A و B) مشاهده کنید. فورسپس بافتگیر مانند آلیس و بابکوک نیز در شکل ۷.۱۶ نشان داده شده است (آلیس برای بافتی که خارج میشود و بابکوک برای بافتی که قرار است باقی بماند).
سوال: تفاوت رترکتور سن و ویتلانر چیست و رانژورها برای چه کاری به کار میروند؟
پاسخ: رترکتورها برای کنار زدن بافت و بهبود دید به کار میروند.
سایر وسایل مهم (Miscellaneous): - ساکشن (Suction): برای مکش مایعات. پول (Poole) برای مایعات زیاد، یانکاور (Yankauer) برای جراحی عمومی، و فریزر (Frazier) برای جراحیهای ظریف و عمیق (شکل ۷.۱۵). - رانژور (Rongeur - شکل ۷.۱۷ و ۷.۱۸): برای بریدن و خارج کردن تکههای استخوان استفاده میشود (مانند لمپرت، روسکین و کریسون). - استئوتوم و اسکنه (Osteotome & Chisel - شکل ۷.۲۱): برای برش و شکلدهی به استخوان و غضروف. - الواتور پریوست (Periosteal elevator - شکل ۷.۲۰): برای جدا کردن پریوست از روی استخوان.
سوال: چطور بفهمم لکه روی وسایل، زنگزدگی است یا رسوب؟ و چرا نباید وسایل را قفلشده در اتوکلاو گذاشت؟
پاسخ: ابزارهای جراحی سرمایهی گرانقیمتی هستند و باید بلافاصله بعد از جراحی در آب مقطر (Distilled water) آبکشی شوند. (هشدار جدی: هرگز از سرم فیزیولوژی - Saline - استفاده نکنید چون باعث ایجاد حفرههای ریزی به نام پیتینگ (Pitting) روی ابزار میشود). (متن اصلی: DO NOT USE SALINE, which may cause pitting of the instruments.)
اشتباه مرگبار در اتوکلاو: هرگز قفل (Lock) ابزار را هنگام اتوکلاو کردن نبندید. زیرا بخار به سطوح روی هم قرار گرفته نمیرسد (استریل نمیشود) و همچنین گرما باعث انبساط و ترکخوردن لولای (Boxlock) ابزار میشود. (متن اصلی: Never lock an instrument during autoclaving; this prevents steam from reaching and sterilizing overlapping metal surfaces.)
تست پاککن (Eraser Test) برای تشخیص زنگ از لکه: اگر لکهای به رنگ قهوهای یا نارنجی دیدید: - با پاککن مداد روی آن را بمالید. - اگر لکه رفت و زیر آن صاف بود، لکه (Stain) است و قابل رفع است. - اگر زیر آن یک حفره (Pit mark) نمایان شد، آن زنگزدگی یا خوردگی (Corrosion/Rust) است و آسیب دائمی به ابزار وارد شده است. (متن اصلی: If a pit mark appears under the discoloration, this is corrosion or rust.)
👉 جدول کامل علت انواع لکهها (قهوهای، آبی-مشکی، رنگینکمانی) در جدول ۷.۲ (Table 7.2) و علل خوردگی در جدول ۷.۱ آورده شده است.
سوال: آیا واقعاً باید پدهای جراحی را بشماریم؟ و چرا میز وسایل را دیر باز میکنیم؟
پاسخ: میز وسایل (Instrument table) باید قابل تنظیم باشد و تا زمانی که حیوان روی میز جراحی قرار نگرفته و پانسمان نشده است، باز نمیشود. برای باز کردن پردههای استریل روی میز، سطح زیرین پرده را بگیرید (نه سطح رویی) تا استریل بماند.
شمارش پدها (Sponge Count):
در هر جراحی که حفرههای بدن (شکم یا سینه) باز میشود، شمارش پدها دو بار انجام میشود:
۱. در ابتدای جراحی (قبل از برش).
۲. قبل از بستن بخیهها (Closure).
این کار برای اطمینان از این است که هیچ پد یا گازی در داخل بدن حیوان جا نمانده باشد. (متن اصلی: …sponges should be counted at the beginning of the procedure … and again before closure to ensure that none have been inadvertently left in the cavity.)
👉 پیشنهادات برای محتویات پک بافتنرم (شامل هموستات، فورسپس، قیچی و گیرنده) در جدول ۷.۳ و پک ارتوپدی در جدول ۷.۴ آمده است.